اگر این چند روز خبری به دستتان رسیده که «کارنی می‌خواهد مهاجرت کانادا را دوباره زیاد کند»، بگذارید همین اول کار روشن کنیم: هنوز هیچ چیز عوض نشده. نه برنامه‌ای باز شده، نه سقفی بالا رفته، نه نمره‌ی قبولی پایین آمده.
چیزی که افتاده یک جمله در یک مصاحبه است. چیزی که قرار است بیفتد، حدود یک ماه دیگر و روی کاغذ رسمی می‌افتد. این دو را با هم اشتباه نگیرید.
کارنی دقیقاً چه گفت
نخست‌وزیر کانادا در گفت‌وگو با نیویورک تایمز درباره‌ی رشد جمعیت گفت: «حالا سؤال این می‌شود که چه زمانی دوباره یک افزایش کنترل‌شده در جمعیت را از سر بگیریم، چیزی که ذات کاناداست؟» و بعد اضافه کرد: «پس این اتفاق خواهد افتاد، و ما فقط می‌خواهیم مطمئن شویم کنترلش دستمان است.» اما نه تاریخی داد، نه عددی.
دو کلمه در این جمله کار اصلی را می‌کند. اول «چه زمانی» — نه «آیا». یعنی خودِ کارنی این را مسئله‌ی زمان می‌بیند؛ ولی هیچ تاریخی نگفته و هیچ تعهدی هم نداده. دوم «کنترل‌شده» — یعنی قرار نیست به عددهای سال ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ برگردیم. این حرف‌ها را خبرگزاری کانادین پرس در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر کرد.
همین دولت در ماه ژوئیه گفته بود «کنترل» سیستم مهاجرتی را پس گرفته است. این دو حرف با هم جور درمی‌آید: اول عددها را پایین بیاور، بعد از همان پایه‌ی پایین‌تر آرام‌آرام بالا ببر. نخست‌وزیری که در یک مصاحبه بلند فکر می‌کند، یک نشانه است، نه یک قانون.
سندی که تکلیف را روشن می‌کند
طبق ماده‌ی ۹۴ قانون مهاجرت و پناهندگی کانادا، وزیر مهاجرت موظف است هر سال تا ۱ نوامبر گزارش سالانه را به هر دو مجلس پارلمان بدهد — و اگر مجلس آن روز جلسه نداشته باشد، در ۳۰ روز اولی که جلسه دارد. برنامه‌ی سالانه‌ی پذیرش مهاجر (Immigration Levels Plan) داخل همین گزارش است: عددهای پذیرش سه سال آینده.
پس نخست‌وزیر این حرف را تقریباً یک ماه قبل از موعدی زده که دولتش قانوناً باید عددها را منتشر کند. نکته‌ی اصلی خبر همین زمان‌بندی است. اگر واقعاً افزایشی در کار باشد، در آن سند با عدد می‌آید، نه در یک مصاحبه.
برنامه‌ای که الان روی میز است چه می‌گوید
برنامه‌ی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ پاییز پارسال همراه بودجه‌ی فدرال منتشر شد و متنش داخل گزارش سالانه‌ی ۲۰۲۵ به پارلمان است. برخلاف تصور خیلی‌ها، سهم اقامت دائم در آن اصلاً کم نشده. ثابت مانده:
| پذیرش اقامت دائم | ۲۰۲۶ | ۲۰۲۷ | ۲۰۲۸ |
|---|---|---|---|
| سقف کل | ۳۸۰٬۰۰۰ | ۳۸۰٬۰۰۰ | ۳۸۰٬۰۰۰ |
| بازه‌ی برنامه‌ریزی | ۳۵۰٬۰۰۰ تا ۴۲۰٬۰۰۰ | ۳۵۰٬۰۰۰ تا ۴۲۰٬۰۰۰ | ۳۵۰٬۰۰۰ تا ۴۲۰٬۰۰۰ |
| مهاجرت اقتصادی | ۲۳۹٬۸۰۰ | ۲۴۴٬۷۰۰ | ۲۴۴٬۷۰۰ |
| پیوستن به خانواده | ۸۴٬۰۰۰ | ۸۱٬۰۰۰ | ۸۱٬۰۰۰ |
| پناهندگان، افراد تحت حمایت و موارد انسان‌دوستانه | ۵۶٬۲۰۰ | ۵۴٬۳۰۰ | ۵۴٬۳۰۰ |
| فرانسه‌زبان‌ها بیرون از کبک | ۹ درصد (۳۰٬۲۶۷) | ۹.۵ درصد (۳۱٬۸۲۵) | ۱۰.۵ درصد (۳۵٬۱۷۵) |
سه نکته در این جدول هست. اقامت دائم هر سه سال روی یک عدد ثابت مانده — یک پله پایین آمده و همان‌جا ایستاده. سهم مهاجرت اقتصادی از ۵۹ به ۶۴ درصد می‌رسد، یعنی ترکیب پذیرش بیشتر به سمت نیروی متخصص می‌چرخد. و سهم فرانسه‌زبان‌ها بیرون از کبک هر سال بالاتر می‌رود.
آن عددهای ۳۸۵ و ۳۷۰ هزار مال کجاست
این دو عدد در پوشش خبری این ماجرا به‌عنوان سقف اقامت دائم نقل شده. اما سقف اقامت دائم نیستند. این‌ها سقف ورود اقامت موقت‌اند — ورک پرمیت و مجوز تحصیل — در همان برنامه:
| ورود جدید اقامت موقت | ۲۰۲۶ | ۲۰۲۷ | ۲۰۲۸ |
|---|---|---|---|
| سقف کل | ۳۸۵٬۰۰۰ | ۳۷۰٬۰۰۰ | ۳۷۰٬۰۰۰ |
| بازه‌ی برنامه‌ریزی | ۳۷۵٬۰۰۰ تا ۳۹۵٬۰۰۰ | ۳۶۰٬۰۰۰ تا ۳۸۰٬۰۰۰ | ۳۶۰٬۰۰۰ تا ۳۸۰٬۰۰۰ |
| نیروی کار | ۲۳۰٬۰۰۰ | ۲۲۰٬۰۰۰ | ۲۲۰٬۰۰۰ |
| دانشجو | ۱۵۵٬۰۰۰ | ۱۵۰٬۰۰۰ | ۱۵۰٬۰۰۰ |
این تفاوت برای شما تفاوت عملی دارد. اگر باور کنید اقامت دائم دارد از ۳۸۵ هزار به ۳۷۰ هزار کم می‌شود، نتیجه می‌گیرید هر سال گرفتن اقامت دائم سخت‌تر می‌شود. چنین چیزی در کار نیست.
چیزی که دارد تنگ می‌شود، در ورودی است نه مقصد: همان ورک پرمیت و مجوز تحصیلی که بیشتر آدم‌ها با آن وارد کانادا می‌شوند و بعد اقامت دائم می‌گیرند. رقابت دارد سر رسیدن به کانادا سخت می‌شود، نه سر ماندن در آن.
دو برنامه‌ای که بیرون از این عددها حساب می‌شوند
دولت دو برنامه‌ی موقت هم دارد که انتظار می‌رود در دو سال آینده حدود ۱۴۸ هزار نفر را به اقامت دائم برساند، و این‌ها داخل عددهای بالا حساب نشده‌اند. یعنی پذیرش واقعی می‌تواند از سقف اعلام‌شده بالاتر برود بدون اینکه سقف عوض شده باشد. این را بدانید تا روی هیچ عدد تکی بیش از اندازه حساب نکنید.
فشار از طرف مقابل هم هست
کارنی فقط از یک طرف تحت فشار نیست. شورای هدف‌گذاری مهاجرت مؤسسه‌ی سی‌دی هاو — که بین اعضایش استادان دانشگاه، یک معاون وزیر دوره‌ی ترودو و جیسون کنی نخست‌وزیر سابق آلبرتا هستند — توصیه می‌کند کاهش ادامه پیدا کند: سال آینده ۳۸۰ هزار، سال ۲۰۲۸ رقم ۳۵۰ هزار و سال ۲۰۲۹ رقم ۳۴۰ هزار. عدد اول دقیقاً همان است که الان در برنامه هست؛ دو عدد بعدی از آن پایین‌ترند.
میکال اسکوترود، استاد اقتصاد دانشگاه واترلو و عضو این شورا، نکته‌ای گفته که ارزش نگه‌داشتن دارد: حتی همین عددهای کم‌شده هم به نسبت تاریخی بالاست، حدود ۰.۹ درصد جمعیت کانادا. او به نخست‌وزیر هشدار داد به «لابی کسب‌وکارها» گوش ندهد و گفت کسب‌وکارها «باید برای نیروی کار کمیاب رقابت کنند… باید دستمزد بالاتر بدهند یا شغل جذاب‌تری ارائه کنند.»
از آن طرف مجلس، میشل رمپل گارنر، منتقد مهاجرتی حزب محافظه‌کار، صریح گفت: «سطح مهاجرت باید پایین بیاید، نه بالا.»
استدلال خود کارنی اما جهت دیگری دارد. او به نیویورک تایمز گفت تولید ناخالص داخلی کانادا به‌خاطر محدود شدن رشد جمعیت دارد کوچک می‌شود. آمار کانادا رشد جمعیت را تا اول ژوئیه فقط ۰.۵ درصد نسبت به سال قبل برآورد کرده است.
مسئله‌ی ۵ درصد
هدف اعلام‌شده‌ی دولت این است که جمعیت دارندگان اقامت موقت را تا پایان سال آینده به ۵ درصد کل جمعیت کانادا برساند. آمار کانادا این نسبت را تا اول ژوئیه ۶.۷ درصد اعلام کرده و اسکوترود می‌گوید همین فاصله رسیدن به آن هدف را در این مهلت سخت می‌کند.
شورای سی‌دی هاو یک قدم جلوتر می‌رود: می‌گوید ۵ درصد باید سقف باشد نه مقصد، و مقصد واقعی ۳ درصد است. همین شورا می‌گوید اتاوا باید تمدید ورک پرمیت و مجوز تحصیل و خروج افراد را خیلی بهتر از الان رصد کند — جمعیتی را که نمی‌توانی بشماری، نمی‌توانی مدیریت کنی.
اگر اقامت موقت دارید یا دنبالش هستید، عددی که باید حواستان به آن باشد همین است. بستن این فاصله یعنی یا پرمیت جدید کمتر، یا تمدید سخت‌تر، یا هر دو.
این خبر برای پرونده‌ی شما یعنی چه
- امروز برای پرونده‌ی شما هیچ چیز عوض نشده. برنامه‌ها، نمره‌های قبولی و زمان‌های پردازش دقیقاً همان‌جایی هستند که دیروز بودند. بر اساس قانون منتشرشده تصمیم بگیرید، نه بر اساس یک مصاحبه.
- اقامت دائم کوچک نشده. سقف روی ۳۸۰ هزار ثابت است و سهم مهاجرت اقتصادی هم بالا می‌رود. اگر شرایط تخصصی‌اش را دارید، در تنگ‌تر نشده.
- سخت‌شدن در بخش موقت است. ورودی ورک پرمیت و مجوز تحصیل در ۲۰۲۷ پایین می‌آید و در ۲۰۲۸ هم پایین می‌ماند، و هدف ۵ درصد یعنی فشار بیشتر روی تمدیدها.
- اگر همین حالا واجد شرایط هستید، منتظر نوامبر نمانید. برنامه‌ی سخاوتمندانه‌تر — اگر اصلاً بیاید — هم جا را زیاد می‌کند هم رقیب را. مدرک آماده داشتن و داخل صف بودن، از زودتر شنیدن خبر ارزش بیشتری دارد.
- فرانسه‌زبان‌ها هر سال جلوتر می‌افتند. سهم پذیرش فرانسه‌زبان‌ها بیرون از کبک تا ۲۰۲۸ به ۱۰.۵ درصد می‌رسد.
تاریخی که باید یادداشت کنید
۱ نوامبر. برنامه‌ی بعدی پذیرش در این تاریخ قانوناً باید منتشر شود و اولین جایی است که معلوم می‌شود این حرف‌ها به عدد تبدیل می‌شوند یا نه. کانادین پرس از دفتر لنا دیاب، وزیر مهاجرت، پرسیده بود که آیا سقف اقامت دائم در برنامه‌ی پیش‌رو بالا می‌رود یا نه. جوابی نگرفته است.
تا وقتی آن عددها روی میز پارلمان نرفته، جمع‌بندی صادقانه کوتاه است: نخست‌وزیر گفته افزایش بالاخره می‌آید، شورای مشورتی خودش خلاف آن را توصیه می‌کند، و برنامه‌ای که الان اجرا می‌شود اقامت دائم را ثابت نگه داشته و ورود موقت را کم کرده است. هر کسی امروز به شما بگوید کانادا سقف مهاجرتش را بالا برده، دارد یک جمله‌ی مصاحبه را تعریف می‌کند، نه یک سیاست را.
این نوشته اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی نیست؛ آنچه شرح داده شد قواعد منتشرشدهٔ مرجع رسمی است، نه ارزیابی هیچ پروندهٔ مشخصی. هادی ایمانی، مشاور رسمی مهاجرت کانادا با شماره پروانه R522575 در تورنتو کار می‌کند و این پروانه فقط مربوط به مهاجرت به کاناداست.
