اگر پرونده اقامت دائمتان سالهاست در صف مانده، شاید شنیده باشید دادگاه فدرال درباره تأخیر ویزای استارتاپ حکم داده است. این خبر درست است، اما حکم فقط درباره یک پرونده است. دادگاه فدرال کانادا ۹ نوامبر ۲۰۲۶ به اداره مهاجرت دستور داد ظرف ۹۰ روز درباره آن پرونده تصمیم بگیرد. دستور قبول پرونده در کار نیست و برای پروندههای دیگر هم خودبهخود چیزی عوض نمیشود.
خود قاضی نوشته هر درخواست مانداموس به واقعیتهای همان پرونده بستگی دارد. قاضی دیگری از همین دادگاه هم در پرونده Jin, ۲۰۲۶ FC ۱۰۸۰ درخواست مشابهی را رد کرده بود. پس این حکم قاعده تازهای نمیسازد، اما نشان میدهد دادگاه با یک تأخیر طولانی چطور برخورد کرده است.
حکم دادگاه و پروندهای که پشت آن است
قاضی مایکل باتیستا این حکم را در پرونده Naghavi v. Canada, ۲۰۲۶ FC ۱۳۷۰ داده است. صاحب پرونده مانداموس خواسته بود؛ یعنی دستوری که اداره مهاجرت را وادار کند درباره درخواست اقامت دائمش تصمیم بگیرد.
افسر مهاجرت بیش از دو سال پیش او را دارای شرایط برنامه و بدون منع ورود دانسته بود، اما تصمیم نهایی گرفته نشد. دادگاه نوشت علت تأخیر نه پیچیدگی پرونده بود و نه روال عادی رسیدگی، بلکه دو مجموعه دستورالعمل وزیر بود. دستورالعمل وزیر یعنی دستوری که وزیر مهاجرت با آن ترتیب و تعداد رسیدگی به پروندهها را تعیین میکند. این دستورالعملها هر بار گروه دیگری را جلوتر از او در صف گذاشتند.
| تاریخ | اتفاق |
|---|---|
| مارس ۲۰۲۱ | درخواست اقامت دائم از مسیر ویزای استارتاپ ثبت شد |
| آوریل ۲۰۲۴ | دستورالعمل اول وزیر یک گروه از پروندهها را جلوتر از او گذاشت |
| ژوئن ۲۰۲۴ | افسر او را دارای شرایط و بدون منع ورود دانست و پرونده آماده تصمیم نهایی شد |
| دسامبر ۲۰۲۵ | دستورالعمل دوم وزیر امضا شد و از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ گروه دیگری را جلوتر از او گذاشت |
| سپتامبر ۲۰۲۶ | اداره مهاجرت ۳۱ ماه دیگر انتظار برآورد کرد، بدون حساب کردن اثر دستورالعمل دوم |
| ۹ نوامبر ۲۰۲۶ | دادگاه دستور داد ظرف ۹۰ روز درباره پرونده تصمیم گرفته شود |
دادگاه کل انتظار را پنج سال و نیم حساب کرد. برآورد ۳۱ ماهه اداره مهاجرت هم اثر دستورالعمل دوم را در خود نداشت. برای همین قاضی نوشت حتی اگر تأخیر تازهای پیش نیاید، واقعبینانه است که کل رسیدگی به نزدیک ده سال برسد.
استدلال قاضی درباره دستورالعملهای وزیر
اداره مهاجرت در دادگاه همین دو دستورالعمل را دلیل تأخیر آورد. قاضی پذیرفت که دستورالعمل وزیر میتواند تأخیر را توجیه کند و وزیر حق دارد بارها ترتیب صف را عوض کند. اما نوشت در این پرونده، دستورالعملها خودشان عامل تأخیر بیپایان بودهاند، نه توجیه آن. به نوشته او، پذیرفتن عامل تأخیر بهعنوان توجیه همان تأخیر یک دور باطل است.
قاضی این حرف را درباره همین پرونده نوشته است، نه درباره همه دستورالعملهای ویزای استارتاپ.
قاضی نوشت وزیر برای کنترل صف راههای زیادی دارد، از سقف گذاشتن تا متوقف کردن برنامه. اما تا وقتی پروندهای را در صف نگه میدارد، باید به شکلی معقول به آن رسیدگی کند.
در نتیجه دادگاه درخواست را پذیرفت و به اداره مهاجرت دستور داد ظرف ۹۰ روز تصمیم بگیرد. دادگاه فقط تصمیم خواسته است؛ یعنی جواب اداره مهاجرت هنوز میتواند رد باشد. قاضی سؤالی برای تجدیدنظر تأیید نکرد و درباره هزینه دادرسی هم دستوری نداد.
محدودیتهای این حکم
اداره مهاجرت گفته بود پذیرفتن این درخواست به همه پروندههای ویزای استارتاپ حق مانداموس میدهد. قاضی این نگرانی را بیجا دانست، چون مانداموس به اختیار دادگاه است و هر درخواست به واقعیتهای خودش بستگی دارد. او حتی نوشت ممکن است دولت در پرونده دیگری با توجیه قویتر موفق شود.
پرونده Jin هم به همین دستورالعملها مربوط بود، اما قاضی باتیستا آن را متفاوت دانست. به گفته او، حکم Jin بر پایه بیپایان بودن تأخیر نبود و بیشتر به قانونی بودن خود دستورالعملها پرداخته بود.
معیاری هم که این حکم بر آن تکیه کرده از پرونده Benison در دادگاه تجدیدنظر فدرال آمده است. دیوان عالی کانادا ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶ اجازه تجدیدنظر از آن را داده، پس ممکن است همین معیار تغییر کند.
معنی این حکم برای پرونده شما
اگر پرونده شما هم در صف ویزای استارتاپ است، این حکم جای آن را عوض نمیکند. برنامه از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ متوقف شده و درخواست تازه نمیپذیرد. آخرین مهلت، که فقط برای دارندگان گواهی تعهد معتبر ۲۰۲۵ بود، ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ تمام شد. با این حال، اگر پروندهتان پیش از پایان مهلت برای رسیدگی پذیرفته شده، دستورالعمل فعلی آن را لغو نکرده و همچنان در صف است.
ترتیب رسیدگی به پروندهها
ترتیب صف را دستورالعملهای دسامبر ۲۰۲۵ تعیین کردهاند و این ترتیب پروندههای قدیمیتر را هم در بر میگیرد. در هر گروه، نوبت به ترتیب تاریخ دریافت پرونده است و تا جایی جلو میرود که سهمیه پذیرش سالانه اجازه بدهد.
| نوبت | پروندهها |
|---|---|
| اول | پروندههایی با تعهد اولویتدار که دستکم یکی از اعضای تیمشان ورک پرمیت مخصوص ویزای استارتاپ دارد |
| دوم | پروندههایی با تعهد اولویتدار، بدون این ورک پرمیت |
| سوم | بقیه پروندهها |
تعهد در این سه حالت اولویتدار حساب میشود:
- از یک صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر با دستکم ۲۰۰٬۰۰۰ دلار
- از یک گروه سرمایهگذاران فرشته با دستکم ۷۵٬۰۰۰ دلار
- از مرکز رشدی که عضو شبکه فناوری کانادا است یا دستکم ۷۵٬۰۰۰ دلار تعهد داده
صف امروز در ابزار اداره مهاجرت
ابزار رسمی زمان رسیدگی، که ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ بهروز شد، حدود ۴۷٬۴۰۰ نفر را منتظر تصمیم ویزای استارتاپ نشان میدهد. عددی که کنار هر ماه ثبت میبینید، زمان باقیمانده از امروز است، نه کل انتظار:
| ماه ثبت پرونده | زمان باقیمانده طبق ابزار اداره مهاجرت |
|---|---|
| مارس ۲۰۲۱ | ۳۱ ماه، حدود دو سال و نیم |
| ژوئن ۲۰۲۱ | ۴۵ ماه، نزدیک چهار سال |
| آوریل ۲۰۲۲ و بعد از آن | بیش از ۱۰ سال |
پروندهای که دادگاه دربارهاش حکم داد هم مارس ۲۰۲۱ ثبت شده بود. اداره مهاجرت میگوید این عددها فقط برآورد هستند و زمان باقیمانده ممکن است بیشتر هم بشود. پس آنها را تصویر امروز صف ببینید، نه قولی درباره پرونده خودتان. جزئیات بیشتر را در زمان انتظار ویزای استارتاپ کانادا ببینید.
قدمهای عملی برای پروندهای که در صف مانده
- برآورد ماه ثبت پروندهتان را با تاریخ همان روز ذخیره کنید، چون ابزار زمان رسیدگی هر ماه عوض میشود.
- یادداشتهای افسر روی پروندهتان (GCMS) را درخواست کنید؛ از این یادداشتها میفهمید شرایط برنامه و منع ورود بررسی شده یا نه.
- سابقه پروندهتان را یکجا نگه دارید: تاریخ ثبت، درخواستهای مدرک و تاریخ جوابهایتان، و هر پیگیری کتبی با جوابش.
- اگر ورک پرمیت ویزای استارتاپ دارید، ممکن است بتوانید آن را تمدید کنید. به گفته اداره مهاجرت، این تمدید برای مدتی است که پرونده اقامت دائمتان در جریان است.
- مانداموس پروندهای در دادگاه فدرال است و اول باید دادگاه اجازه رسیدگی بدهد. طبق آیین دادرسی دادگاههای فدرال، خودتان میتوانید پرونده را پیش ببرید یا وکیل دادگاه فدرال بگیرید. مشاور رسمی مهاجرت نمیتواند در دادگاه نماینده شما باشد.
- یادتان باشد مانداموس فقط تصمیم را جلو میاندازد، نه نتیجه را؛ اگر پروندهتان ایرادی داشته باشد، همان تصمیم ممکن است رد باشد.
در این مرحله، مشاور رسمی مهاجرت میتواند وضعیت پرونده را بررسی کند، به اداره مهاجرت بنویسد و سابقه مکاتبات را مرتب کند. این سابقه اگر بعداً سراغ دادگاه بروید هم به کارتان میآید.
منابع رسمی
- دادگاه فدرال کانادا، ۹ نوامبر ۲۰۲۶: حکم پرونده Naghavi v. Canada, ۲۰۲۶ FC ۱۳۷۰
- اداره مهاجرت کانادا: وضعیت برنامه ویزای استارتاپ
- اداره مهاجرت کانادا: ابزار زمان رسیدگی
- دستورالعملهای وزیر برای ویزای استارتاپ، آوریل ۲۰۲۴
- دستورالعملهای وزیر برای ویزای استارتاپ، دسامبر ۲۰۲۵
- قانون مهاجرت و پناهندگی کانادا (IRPA)
- آیین دادرسی دادگاههای فدرال کانادا
این نوشته اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی نیست. هادی ایمانی، مشاور رسمی مهاجرت کانادا با شماره پروانه R522575 در تورنتو کار میکند.
قدم بعدی: اگر میخواهید بدانید پرونده شما در کدام گروه صف است، وقت مشاوره رزرو کنید.
سوالات متداول
آیا این حکم شامل پرونده ویزای استارتاپ من هم میشود؟
نه بهطور خودکار. حکم فقط درباره همان یک پرونده است. قاضی دیگری از دادگاه فدرال هم در پرونده Jin, ۲۰۲۶ FC ۱۰۸۰ درخواست مشابهی را رد کرده است.
آیا دادگاه دستور داد اقامت این فرد قبول شود؟
نه. دادگاه فقط دستور داد اداره مهاجرت ظرف ۹۰ روز تصمیم بگیرد و آن تصمیم میتواند رد هم باشد.
آیا ویزای استارتاپ برای همیشه بسته شده است؟
صفحه رسمی اداره مهاجرت وضعیت برنامه را «متوقف» نوشته و تاریخی برای باز شدن دوباره نیاورده است، پس معلوم نیست برنامه دوباره باز شود یا نه. اما الان نمیتوانید درخواست تازه بدهید، چون آخرین مهلت ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ تمام شد.
آیا مشاور رسمی مهاجرت میتواند برای من درخواست مانداموس بدهد؟
نه. مانداموس پروندهای در دادگاه فدرال است و خودتان یا وکیل دادگاه فدرال باید آن را پیش ببرید.