اگر پاسپورت ایرانی دارید، احتمالاً شنیده‌اید که شرکت استونیایی را می‌شود با اقامت الکترونیکی (e-Residency) از راه دور ثبت کرد. این راه برای بیشتر ایرانی‌ها از مهر ۱۴۰۴ (اکتبر ۲۰۲۵) بسته شده، اما ثبت شرکت در استونی بسته نیست. هنوز می‌توانید یک OÜ، یعنی شرکت با مسئولیت محدود استونی، ثبت کنید. فقط سند تأسیسش را باید خودتان نزد سردفتر اسناد رسمی در استونی امضا کنید، یا نماینده‌تان با وکالت‌نامه‌ای که سردفتر تأییدش کرده امضا کند.
اگر شرکت را برای ویزای استارتاپ استونی می‌خواهید، می‌توانید ثبتش را بگذارید برای بعد از رسیدن به استونی، چون شرکت استونیایی را فقط موقع درخواست اقامت موقت لازم دارید.
اقامت الکترونیکی استونی و ثبت آنلاین شرکت
اقامت الکترونیکی، که بعضی‌ها به آن «اقامت مجازی استونی» می‌گویند، کارت شناسایی دیجیتالی است که با آن اسناد استونیایی را از راه دور امضا می‌کنید. ثبت آنلاین شرکت فقط وقتی شدنی است که همه بنیان‌گذاران و اعضای هیئت‌مدیره با همین کارت یا کارت شناسایی استونی، Smart-ID یا Mobile-ID امضا کنند. اگر حتی یک نفر چنین ابزاری نداشته باشد، کار به سردفتر می‌رسد.
اما اگر شهروند ایران باشید، اداره پلیس و مرزبانی استونی (PPA) به درخواست اقامت الکترونیکی‌ای که بعد از ۱ اکتبر ۲۰۲۵ داده باشید رسیدگی نمی‌کند. قانون استونی این محدودیت را برای شهروندان کشورهایی گذاشته که خطر پول‌شویی در آن‌ها بالاتر است و استثناهایش فقط این‌هاست:
- دست‌کم سه سال پیاپی، درست پیش از درخواست، با اجازه اقامت معتبر در منطقه اقتصادی اروپا، بریتانیا یا سوئیس زندگی کرده باشید؛
- در استونی فعالیت اقتصادی دائمی داشته باشید؛
- کارت اقامت الکترونیکی قبلی‌تان را برای همان کاری که برایش گرفته بودید به کار برده باشید؛
- برای سفارت یا کنسول افتخاری استونی کار کنید، یا مشاور صادرات سازمان کسب‌وکار و نوآوری استونی باشید.
استثنای «فعالیت اقتصادی دائمی» به کار ثبت اولین شرکت نمی‌آید، چون شرکتی را می‌خواهد که همین حالا در استونی درآمد یا کارمند دارد و مالیات می‌دهد. اگر هیچ‌کدام از این استثناها شامل حالتان نشود و باز درخواست بدهید، ۱۵۰ یورو هزینه‌اش را هم پس نمی‌دهند. اما اگر از قبل اقامت الکترونیکی دارید، کارتتان تا پایان مدتش معتبر می‌ماند.
با این محدودیت، آنچه با نام «ثبت شرکت مجازی استونی» تبلیغ می‌شود، یعنی ثبت آنلاین با اقامت الکترونیکی، برای بیشتر ایرانی‌ها دیگر شدنی نیست. اگر هم نمی‌خواهید در استونی زندگی کنید، مسیر استارتاپ جای اقامت الکترونیکی را نمی‌گیرد، چون ویزای D و اقامت موقت برای زندگی در خود استونی است. اگر آنجا روی شرکتتان کار نکنید، ممکن است ویزا یا اقامتتان لغو شود.
ثبت شرکت نزد سردفتر اسناد رسمی در استونی
در دفتر اسناد رسمی لازم نیست پیش‌نویسی آماده کنید، چون سردفتر خودش اسناد را تنظیم می‌کند و برای اداره ثبت شرکت‌ها می‌فرستد. اگر تنها بنیان‌گذار باشید، این اسناد تصمیم‌نامه تأسیس و اساسنامه است و اگر چند شریک باشید، شرکت‌نامه و اساسنامه است.
نام شرکت باید «OÜ» یا «Osaühing» را در اول یا آخرش داشته باشد. موقع تأسیس، ذی‌نفع واقعی شرکت را هم معرفی می‌کنید و نام شما با شماره شناسایی شخصی‌ای که کشورتان به شما داده ثبت می‌شود.
سند رسمی در حضور سردفتر برایتان خوانده می‌شود و آن را با دست امضا می‌کنید. پس بدون ابزار امضای استونی، یا خودتان در یک دفتر اسناد رسمی در استونی حاضر می‌شوید یا نماینده‌ای به جایتان می‌فرستید. سند به استونیایی نوشته می‌شود، هرچند سردفتر می‌تواند به زبان دیگری که خوب بلد است هم بنویسد. اگر زبان سند را نمی‌دانید، باید برایتان ترجمه شود، وگرنه باطل است.
سردفتر برای جلوگیری از پول‌شویی، موقع تأسیس شرکت درباره خود شما و شریک‌هایتان، هدف کار و منبع پول تحقیق می‌کند. اسم شما را در پایگاه تحریم‌های بین‌المللی هم جست‌وجو می‌کند. اگر مدرکی کم باشد، می‌تواند کار را تا رسیدن مدرک عقب بیندازد و اگر نرسد، انجامش ندهد. برای همین مدرک منبع پول سرمایه را از قبل آماده کنید. پیش از گرفتن وقت هم از سردفتر بپرسید چه مدرک شناسایی‌ای می‌خواهد و سند را به انگلیسی هم می‌نویسد یا مترجم لازم دارید.
راه ثبت بسته به وضعیت شما: حضوری، با وکالت‌نامه یا تصویری
| وضعیت شما | راه ثبت شرکت |
|---|---|
| در استونی هستید، مثلاً بعد از رسیدن با ویزای D | امضای حضوری در دفتر اسناد رسمی؛ سردفتر اسناد را تنظیم می‌کند و برای اداره ثبت می‌فرستد |
| نمی‌توانید به استونی بروید | نماینده‌ای با وکالت‌نامه‌ای که به تأیید سردفتر رسیده به جای شما امضا می‌کند؛ قانون این را اجازه می‌دهد، اما پیش از هر کاری از سردفتری در استونی که قرار است شرکت را ثبت کند بپرسید وکالت‌نامه را به چه شکلی قبول می‌کند |
| شریکی دارید که ابزار امضای استونی دارد | او می‌تواند با تماس تصویری به جلسه وصل شود، در حالی که شما در دفتر اسناد رسمی هستید؛ این روش ترکیبی را سردفتر در هر پرونده جدا قبول یا رد می‌کند |
| کارت اقامت الکترونیکی معتبر دارید | ثبت آنلاین در پورتال اداره ثبت، به شرط اینکه همه بنیان‌گذاران و اعضای هیئت‌مدیره ابزار امضای استونی داشته باشند |
| اقامت موقت استونی گرفته‌اید | امضای دیجیتال با کارت اقامت استونی، که کانون سردفتران آن را جزو ابزارهای امضا آورده است؛ اما در مسیر استارتاپ، شرکت باید پیش از درخواست اقامت موقت ثبت شده باشد |
سفارت‌های استونی در آنکارا و ابوظبی جای سردفتر را نمی‌گیرند، چون در فهرست وزارت خارجه استونی فقط برای گواهی امضا، رونوشت و ترجمه آمده‌اند، نه برای تنظیم سند رسمی. قانون امضای تصویری با سردفتر را از داخل سفارت هم ممکن کرده، ولی آنجا هم ابزار امضای استونی لازم است.
هزینه ثبت شرکت در استونی و حداقل سرمایه
برای ثبت شرکت دو هزینه می‌دهید: هزینه دولتی و حق‌الزحمه سردفتر. هزینه دولتی در حالت عادی ۲۰۰ یورو است. اما نرخ ۲۶۵ یورویی مال روش فوری است و یکی از شرط‌هایش این است که خود بنیان‌گذاران و مدیران همه اسناد را دیجیتالی امضا کرده باشند. پس سندی که با دست نزد سردفتر امضا می‌شود، با همان نرخ عادی ثبت می‌شود.
حق‌الزحمه سردفتر را قانون تعیین کرده است: مبلغ سند تأسیس به سرمایه شرکت و تعداد بنیان‌گذاران بستگی دارد و بقیه کارها نرخ ثابت دارند. روی همه این‌ها هم مالیات بر ارزش افزوده می‌آید.
| مورد | مبلغ یا مدت | توضیح |
|---|---|---|
| هزینه دولتی ثبت از راه سردفتر | ۲۰۰ یورو | نرخ عادی |
| هزینه دولتی ثبت آنلاین و فوری | ۲۶۵ یورو | فقط وقتی همه اسناد را خود افراد دیجیتالی امضا کرده باشند |
| حق‌الزحمه سردفتر برای سند تأسیس | ۶ یورو برای سرمایه تا ۱۲۸ یورو؛ ۲۱ یورو برای سرمایه بالای ۱٬۹۱۷ تا ۲٬۵۵۶ یورو | از جدول قانون حق‌الزحمه سردفتران؛ پایه کمتر از ۱۲۷ یورو حساب نمی‌شود؛ با چند بنیان‌گذار دو برابر؛ به‌اضافه مالیات بر ارزش افزوده |
| تنظیم درخواست ثبت، گواهی امضا و نسخه دیجیتال | ۳۵٫۷۵ یورو | برای هر درخواست‌دهنده دیگر ۶٫۳۵ یورو اضافه؛ به‌اضافه مالیات بر ارزش افزوده |
| باز کردن حساب بانکی شرکت به دست سردفتر | ۱۲٫۷۵ یورو | اگر این کار را به سردفتر بسپارید؛ به‌اضافه مالیات بر ارزش افزوده |
| بررسی درخواست در اداره ثبت، روش عادی | ظرف پنج روز کاری | اگر پرونده بررسی ویژه بخواهد، اداره ثبت می‌تواند این مدت را تا سه ماه تمدید کند |
| بررسی درخواست در اداره ثبت، روش فوری | تا روز کاری بعد | فقط وقتی همه اسناد دیجیتالی امضا شده باشند |
کمترین ارزش اسمی هر سهم یک سنت است، پس سهم هر شریک می‌تواند فقط یک سنت باشد. اما مبلغ سهم‌ها باید پیش از درخواست ثبت، به‌طور کامل پرداخت شود و اگر سرمایه از ۵۰٬۰۰۰ یورو بیشتر باشد، گواهی بانک یا مؤسسه پرداخت هم لازم است.
این پول به حسابی می‌رود که در یک بانک یا مؤسسه پرداخت در منطقه اقتصادی اروپا، به نام شرکتی که در حال تأسیس است، باز شده. البته لازم نیست این بانک استونیایی باشد و باز کردن حساب را هم می‌توانید به سردفتر بسپارید.
نشانی شرکت، شخص رابط و حساب بانکی
شرکت می‌تواند نشانی‌ای در استونی داشته باشد یا در کشور دیگر. اما اگر نشانی شرکت بیرون از استونی باشد، باید شخص رابطی در استونی معرفی کنید؛ یعنی ملاک نشانی شرکت است، نه جایی که مدیرها زندگی می‌کنند. شخص رابط فقط یکی از این‌ها می‌تواند باشد:
- سردفتر اسناد رسمی؛
- وکیل دادگستری یا صاحب یک مؤسسه حقوقی؛
- حسابرس رسمی یا مؤسسه حسابرسی؛
- نماینده مالیاتی شخص غیرمقیم؛
- شرکتی که خدمات تأسیس و اداره شرکت می‌دهد.
نشانی شخص رابط نشانی شرکت به حساب می‌آید، اما او فقط نامه‌های رسمی را تحویل می‌گیرد و نمی‌تواند از طرف شرکت کاری بکند. مدت همکاری‌اش ثبت می‌شود و با تمام شدنش، اطلاعاتش خودبه‌خود پاک می‌شود. اگر شرکتی با نشانی خارجی شخص رابط نداشته باشد، اداره ثبت می‌تواند جریمه‌اش کند یا از دفتر ثبت حذفش کند. برای همین تمدید این همکاری را از قبل در برنامه‌تان بگذارید.
هر بانک درباره حساب شرکت پرونده به پرونده تصمیم می‌گیرد و اگر بانک استونیایی بخواهید، به احتمال زیاد باید حضوری به دفترش در استونی بروید. گروه ویژه اقدام مالی (FATF) فهرستی از کشورهای پرخطر و تحت نظر دارد. طبق راهنمای رسمی اقامت الکترونیکی، اگر مقیم یکی از این کشورها باشید، حتی با شرکت استونیایی به احتمال زیاد برای خدمات بانکی شرکتی به مشکل می‌خورید. بعضی از شرکت‌های خدمات مالی هم شهروندان کشورهای تحریم‌شده یا پرخطر را محدود می‌کنند. ایران در فهرست کشورهای پرخطر پول‌شویی اتحادیه اروپا است.
قواعد اتحادیه اروپا برای انتقال پول از ایران
اگر سرمایه یا هزینه زندگی‌تان را از ایران می‌فرستید، با قواعد تحریم اتحادیه اروپا سروکار دارید که از ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) دوباره برقرار شده‌اند. این قواعد «شخص ایرانی» را با محل زندگی و کنترل تعریف می‌کنند، نه با پاسپورت:
- دولت ایران؛
- هر کسی که در ایران است یا آنجا زندگی می‌کند؛
- هر شرکتی که دفتر ثبتی‌اش در ایران است؛
- هر نهادی، حتی بیرون از ایران، که یکی از این‌ها مالک یا کنترل‌کننده‌اش باشد.
برای انتقال پول به این اشخاص یا از آن‌ها، اگر از بانک یا صرافی ایرانی نگذرد:
- کمتر از ۱۰٬۰۰۰ یورو: نه اطلاع‌رسانی لازم است، نه مجوز؛
- از ۱۰٬۰۰۰ یورو به بالا: اطلاع‌رسانی کتبی پیش از انتقال؛
- از ۴۰٬۰۰۰ یورو به بالا: مجوز پیش از انتقال، جز پرداخت‌های غذا، درمان، تجهیزات پزشکی، کشاورزی و کمک بشردوستانه که فقط اطلاع‌رسانی کتبی می‌خواهند.
اما جابه‌جا کردن پول میان بانک اروپایی و بانک یا صرافی ایرانی ممنوع است، جز در چند دسته که می‌شود برایشان مجوز گرفت، مثل حواله شخصی. چند انتقالی هم که به هم مربوط به نظر برسند، با هم حساب می‌شوند.
در انتقال الکترونیکی، اطلاع‌رسانی یا درخواست مجوز را بانک یا مؤسسه پرداخت می‌فرستد. در استونی، واحد اطلاعات مالی درخواست مجوز را بررسی می‌کند و ظرف ۳۰ روز از رسیدنش تصمیم می‌گیرد. پس اگر انتقالتان مجوز بخواهد، این مدت را از همان ابتدا در نظر بگیرید.
ویزای D، ثبت شرکت و بعد اقامت موقت
در مسیر استارتاپ ترتیب کار این است: نظر مثبت کمیته استارتاپ، ویزای D، ثبت شرکت در استونی و بعد اقامت موقت. ویزای D شرکت استونیایی نمی‌خواهد. اما اداره پلیس و مرزبانی برای اقامت موقت شرکتی می‌خواهد که در استونی ثبت شده باشد، پس وقت سردفتر میان ویزای D و درخواست اقامت موقت می‌افتد.
اینکه ویزای D را کجا درخواست بدهید، در راهنمای سفارت استونی برای ایرانی‌ها آمده است. قدم‌های بعد از اقامت موقت را هم در راهنمای اقامت دائم و پاسپورت استونی نوشته‌ایم.
ما در اول ویزا وضعیت شرکتتان را با معیار کمیته استارتاپ می‌سنجیم و ترتیب ترجمه و لگالایز مدارک ایرانی‌تان را با هم می‌چینیم. بعد از ثبت شرکت هم پرونده اقامت موقت را آماده می‌کنیم. اما درخواست ویزا و اقامت را خودتان می‌دهید و تصمیم هر مرحله با همان مرجع است: کمیته استارتاپ، سفارت، سردفتر، اداره ثبت یا اداره پلیس و مرزبانی. برای مرور وضعیتتان فرم ارزیابی را پر کنید.
سوال‌های رایج
ثبت شرکت مجازی در استونی برای ایرانی‌ها هنوز ممکن است؟
برای بیشتر ایرانی‌ها نه، چون ثبت آنلاین ابزار امضای استونی می‌خواهد و اقامت الکترونیکی جز در چند حالت به روی شهروندان ایران بسته است. پس راهی که می‌ماند ثبت نزد سردفتر در استونی است و سند را یا خودتان امضا می‌کنید یا نماینده‌ای که وکالت‌نامه‌اش به تأیید سردفتر رسیده. فقط شکل وکالت‌نامه را پیش از هر کاری از همان سردفتر استونی بپرسید.
هزینه ثبت شرکت در استونی چقدر است؟
هزینه دولتی ثبت از راه سردفتر ۲۰۰ یورو است. حق‌الزحمه سردفتر جداست: مبلغ سند تأسیس به سرمایه و تعداد بنیان‌گذاران بستگی دارد، بقیه کارهای سردفتر نرخ ثابت دارند و مالیات بر ارزش افزوده هم رویش می‌آید.
برای ویزای D باید از قبل شرکت استونیایی داشته باشم؟
نه. شرکت استونیایی فقط برای درخواست اقامت موقت لازم است، نه برای ویزای D. اگر شرکتتان در ایران ثبت شده، کمیته استارتاپ مشخصات همان را می‌پرسد.
منابع
- اداره پلیس و مرزبانی استونی: محدودیت اقامت الکترونیکی بر اساس تابعیت
- راهنمای اقامت الکترونیکی: محدودیت درخواست‌ها
- راهنمای اقامت الکترونیکی: هزینه‌های دولتی
- راهنمای اقامت الکترونیکی: بانک‌های استونی
- راهنمای اقامت الکترونیکی: شرط‌های درخواست
- راهنمای اقامت الکترونیکی: شخص رابط و نشانی شرکت
- پورتال ثبت الکترونیکی شرکت‌های استونی
- راهنمای اداره ثبت: تأسیس شرکت با مسئولیت محدود
- راهنمای اداره ثبت: مدت همکاری شخص رابط
- کانون سردفتران استونی: اسناد رسمی شرکت‌ها
- کانون سردفتران استونی: امضای تصویری از راه دور
- کانون سردفتران استونی: پیشگیری از پول‌شویی
- کانون سردفتران استونی: محاسبه حق‌الزحمه
- وزارت خارجه استونی: کارهای سردفتری در سفارت‌ها
- قانون تجارت استونی
- قانون ثبت تجاری استونی
- قانون اسناد رسمی استونی
- قانون حق‌الزحمه سردفتران استونی
- قانون هزینه‌های دولتی استونی
- قانون کنسولی استونی
- اداره پلیس و مرزبانی استونی: اقامت موقت بنیان‌گذاران استارتاپ
- اداره پلیس و مرزبانی استونی: کارت اقامت
- کار در استونی: پرسش‌های رایج مسیر استارتاپ
- استارتاپ استونی: راهنمای قدم‌به‌قدم بنیان‌گذاران
- استارتاپ استونی: بنیان‌گذار خارجی
- مقررات ۲۰۲۵/۱۹۷۵ شورای اتحادیه اروپا
- متن یکپارچه تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه ایران، مرداد ۱۴۰۵ (اوت ۲۰۲۶)
- فهرست کشورهای پرخطر اتحادیه اروپا در پول‌شویی
- واحد اطلاعات مالی استونی: تحریم‌های مالی بین‌المللی
بررسی‌شده در مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶).
این نوشته اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی نیست؛ آنچه شرح داده شد قواعد منتشرشدهٔ مرجع رسمی است، نه ارزیابی هیچ پروندهٔ مشخصی.
