اگر با اقامت استارتاپ در استونی هستید یا برای رفتن برنامه می‌ریزید، احتمالاً شنیده‌اید ۵ سال بعد پاسپورت استونی می‌گیرید. اما ۵ سال فقط زودترین زمانی است که می‌توانید درخواست اقامت دائم بدهید. پاسپورت بعد از شهروندی می‌آید و شهروندی دست‌کم ۸ سال زندگی با اجازه اقامت، دو آزمون و خروج از تابعیت قبلی‌تان را می‌خواهد.
از همان سال اول اقامت موقت به فکر اقامت دائم و پاسپورت باشید، چون سفرهای همین سال‌ها در سقف غیبت حساب می‌شود. اگر هنوز اقامت موقت را نگرفته‌اید، شرط‌هایش را در صفحه ویزای استارتاپ استونی ببینید.
۵ سالی که برای اقامت دائم شمرده می‌شود
اقامت دائم استونی در قانون اتباع خارجی «اجازه اقامت مقیم بلندمدت» نام دارد. این قانون فقط ۵ سالی را می‌شمارد که درست پیش از درخواست با اجازه اقامت در استونی بوده‌اید. ماندن با ویزای D از نظر همین قانون «حضور موقت» است، نه اقامت. یعنی شمارش از روزی شروع می‌شود که اقامت موقت می‌گیرید.
البته ویزای D مرحله اجباری نیست و اقامت موقت را می‌شود مستقیم هم درخواست داد. اگر ویزای D را انتخاب کنید، جای درخواستش را در راهنمای سفارت استونی برای ایرانی‌ها ببینید.
اقامت موقت استارتاپ حداکثر ۵ ساله است و می‌شود آن را هر بار تا ۱۰ سال تمدید کرد.
اما موقع تمدید، اداره پلیس و مرزبانی استونی (PPA) بررسی می‌کند شرکت‌تان هنوز با تعریف استارتاپ جور است یا نه. نظر قبلی کمیته استارتاپ تا ۵ سال از تاریخش به کار می‌آید، پس لزوماً هر بار نظر تازه‌ای لازم نیست.
سفرهایتان هم جزو این سال‌ها حساب می‌شود، به شرطی که هیچ‌کدام بیشتر از ۶ ماه پشت سر هم نباشد و جمعشان از ۱۰ ماه نگذرد. این سقف برای کل دوره است، نه برای هر سال. پس اگر هر سال چند ماهی به ایران سر می‌زنید، تاریخ رفت‌وبرگشت‌ها را یادداشت کنید. اگر بیشتر بیرون بمانید و اداره پلیس و مرزبانی دلیلتان را موجه بداند، این دوره به اندازه همان غیبت اضافه طولانی‌تر می‌شود.
شرط‌های اقامت دائم استونی: درآمد، بیمه، زبان و نشانی
روز درخواست، اقامت موقت‌تان باید هنوز معتبر باشد و این چهار شرط را هم داشته باشید:
- درآمد قانونی پایدار. درآمدتان باید دست‌کم معادل سطح حداقل معیشت برای هر ماه باشد (۲۲۰ یورو در ماه در سال ۲۰۲۶ برای فرد مجرد). این رقم را قانون بودجه هر سال تعیین می‌کند. برای اقامت موقت استارتاپ، چهار برابر همین سطح لازم است.
- بیمه درمانی دولتی. باید در صندوق بیمه درمانی استونی (Tervisekassa) بیمه باشید. اگر عضو هیئت‌مدیره شرکت خودتان هستید، وقتی بیمه‌شده به حساب می‌آیید که شرکت برایتان مالیات اجتماعی بپردازد. پایه این مالیات هم باید دست‌کم ۸۸۶ یورو در ماه باشد (رقم سال ۲۰۲۶). پس بدون حقوق یا حق‌الزحمه هیئت‌مدیره خودبه‌خود بیمه نیستید و بهتر است تکلیف حقوقتان را از همان مرحله ثبت شرکت در استونی روشن کنید.
- زبان استونیایی در سطح B1. این سطح را با آزمون دولتی زبان نشان می‌دهید، مگر اینکه به زبان استونیایی تحصیل کرده باشید. آزمون رایگان است، اما اگر نمره‌تان زیر ۴۵ درصد شود یا بی‌دلیل سر جلسه نروید، تا ۶ ماه نمی‌توانید دوباره ثبت‌نام کنید. برای همین زبان را از سال‌های اول شروع کنید.
- نشانی ثبت‌شده. نشانی‌تان باید در سامانه ثبت جمعیت استونی وارد شده باشد. اگر موقع درخواست نشانی‌تان آنجا نباشد، مهلتی برای ثبتش می‌گیرید و اگر تا آن روز ثبت نشود، درخواست‌تان بررسی نمی‌شود.
درخواست اقامت دائم: مهلت، مدارک و هزینه
درخواست را باید دست‌کم ۲ ماه پیش از تمام شدن اقامت موقت‌تان بدهید. یعنی روز درخواست باید هم ۵ سالتان کامل شده باشد و هم اقامت موقت‌تان هنوز دست‌کم ۲ ماه معتبر باشد.
درخواست را معمولاً حضوری می‌دهید و فرمش را باید به زبان استونیایی و با حروف بزرگ لاتین پر کنید. هزینه دولتی ۱۸۵ یورو است. فهرست مدارک در سایت اداره پلیس و مرزبانی فرم‌ها، مدرک شناسایی، عکس دیجیتال و رسید پرداخت را نام می‌برد.
اما از اول ژانویه ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴) مدرک دیگری هم لازم است که هنوز در آن فهرست نیامده. این مدرک باید مبلغ، منظم بودن و منبع درآمد قانونی‌تان را در ۶ ماه آخر پیش از درخواست نشان بدهد. پس خودتان آن را به پرونده اضافه کنید.
تصمیم با اداره پلیس و مرزبانی است و باید ظرف ۲ ماه گرفته شود. اگر پرونده نقص داشته باشد، این ۲ ماه از روزی شمرده می‌شود که نقص را برطرف کنید.
اقامت دائم برای مدت نامحدود است و با آن برای کار یا کسب‌وکار مجوز جداگانه لازم ندارید. اما اگر بعد از گرفتنش به ایران برگردید و ۱۲ ماه پشت سر هم بیرون از اتحادیه اروپا بمانید، اقامت‌تان لغو می‌شود. ۶ سال پشت سر هم بیرون از خود استونی هم همین نتیجه را دارد. در هر دو حالت، اگر اداره پلیس و مرزبانی غیبت‌تان را موجه بداند، اقامت لغو نمی‌شود.
شهروندی و پاسپورت استونی: دست‌کم ۸ سال و دو آزمون
درخواست شهروندی (تابعیت) استونی را فقط با اقامت دائم می‌شود داد. تا آن روز باید دست‌کم ۸ سال با اجازه اقامت در استونی مانده باشید، که دست‌کم ۵ سالش زندگی دائم در خود استونی بوده باشد. سال‌های اقامت موقت استارتاپ جزو همین ۸ سال است، یعنی شمارش از اولین اجازه اقامت شروع می‌شود، نه از روز گرفتن اقامت دائم.
نشانی ثبت‌شده، درآمد قانونی پایدار و سوگند وفاداری هم لازم است.
| شرط | اقامت دائم | شهروندی |
|---|---|---|
| مدت زندگی در استونی | ۵ سال با اجازه اقامت، درست پیش از درخواست؛ مدت ویزای D حساب نمی‌شود | دست‌کم ۸ سال با اجازه اقامت، که دست‌کم ۵ سالش زندگی دائم در استونی بوده باشد |
| اقامتی که باید داشته باشید | اقامت موقت معتبر | اقامت دائم |
| زبان استونیایی | سطح B1، با آزمون دولتی زبان | سطح B1، با همان آزمون |
| آزمون دیگر | ندارد | قانون اساسی و قانون تابعیت: ۲۴ سوال چندگزینه‌ای در ۴۵ دقیقه، دست‌کم ۱۸ جواب درست |
| درآمد | دست‌کم معادل سطح حداقل معیشت برای هر ماه (۲۲۰ یورو در ماه در سال ۲۰۲۶ برای فرد مجرد)، با مدرک درآمد ۶ ماه آخر پیش از درخواست | قانونی و پایدار؛ درآمد کسب‌وکار یا دارایی هم حساب می‌شود |
| بیمه و نشانی | بیمه صندوق بیمه درمانی استونی و نشانی ثبت‌شده | نشانی ثبت‌شده |
| تابعیت قبلی | شرطی درباره‌اش نیست | باید از آن خارج شوید |
| درخواست | دست‌کم ۲ ماه پیش از پایان اقامت موقت، معمولاً حضوری | حضوری در دفتر خدمات اداره پلیس و مرزبانی، با وقت قبلی |
| هزینه دولتی | ۱۸۵ یورو؛ ۹۳ یورو برای فرزند زیر ۱۵ سال یا کسی که به سن بازنشستگی در استونی رسیده | ۱۵۰ یورو |
| تصمیم با | اداره پلیس و مرزبانی، ظرف ۲ ماه و نه دیرتر از ۱۰ روز مانده به پایان اقامت موقت | دولت استونی، بعد از اینکه اداره پلیس و مرزبانی ظرف ۶ ماه پرونده را با پیشنهاد خودش بفرستد |
دو آزمون شهروندی
آزمون اول همان آزمون زبان B1 است که برای اقامت دائم هم لازم بود. آزمون دوم درباره قانون اساسی و قانون تابعیت است. سازمان آموزش و جوانان استونی (Harno) آن را هر ماه به‌جز ژوئیه در خود استونی برگزار می‌کند. این آزمون روی کامپیوتر و به زبان استونیایی است، اما متن هر دو قانون و یک فرهنگ لغت سر جلسه در اختیارتان است.
درخواست شهروندی و تصمیم دولت
درخواست شهروندی را با وقت قبلی و حضوری در دفتر خدمات اداره پلیس و مرزبانی می‌دهید. این اداره ظرف ۶ ماه از ثبت درخواست، پرونده را با پیشنهاد خودش برای دولت استونی می‌فرستد، اما تصمیم آخر با دولت است. پاسپورت آخرین قدم است، چون درخواستش را فقط بعد از گرفتن شهروندی می‌دهید.
استونی تابعیت دوگانه را نمی‌پذیرد
شهروند استونی طبق قانون نمی‌تواند هم‌زمان تابعیت کشور دیگری داشته باشد. برای همین موقع درخواست باید نشان بدهید که از تابعیت قبلی‌تان خارج شده‌اید یا خارج خواهید شد، یا اصلاً تابعیتی ندارید. اگر هم بعداً تابعیت کشور دیگری را بپذیرید، دیگر شهروند استونی نیستید.
اما در شرط‌های اقامت دائم، خروج از تابعیت قبلی نیامده است. پس اگر نمی‌خواهید از تابعیت ایران بگذرید، می‌توانید با همان اقامت دائم در استونی زندگی و کار کنید.
اول ویزا و مرحله‌های شروع این مسیر
کار ما در مرحله‌های اول این مسیر است: بررسی می‌کنیم شرکت‌تان با معیار کمیته جور است یا نه و برنامه ترجمه و لگالایز مدارک ایرانی‌تان را با هم می‌ریزیم. بعد پرونده وقت سفارت و اقامت موقت را آماده می‌کنیم. درخواست‌ها را خودتان می‌دهید و تصمیم با کمیته استارتاپ، سفارت استونی یا اداره پلیس و مرزبانی است. اگر می‌خواهید مسیر خودتان را با ما مرور کنید، فرم ارزیابی را پر کنید.
سوال‌های رایج
پاسپورت استونی را بعد از چند سال می‌شود گرفت؟
زودتر از ۸ سال نه، چون شهروندی دست‌کم ۸ سال زندگی با اجازه اقامت می‌خواهد. بعد از ۵ سال فقط می‌توانید درخواست اقامت دائم بدهید. تصمیم درباره شهروندی با دولت استونی است و پاسپورت را بعد از گرفتن شهروندی درخواست می‌دهید.
اقامت دائم استونی را بعد از چند سال می‌شود درخواست داد؟
بعد از ۵ سال زندگی با اجازه اقامت در استونی، درست پیش از روز درخواست. مدت ویزای D جزو این ۵ سال نیست، چون از نظر قانون حضور موقت است.
برای اقامت دائم استونی چقدر درآمد لازم است؟
درآمدتان باید دست‌کم معادل سطح حداقل معیشت برای هر ماه باشد (۲۲۰ یورو در ماه در سال ۲۰۲۶ برای فرد مجرد). مدرک درآمد ۶ ماه آخر پیش از درخواست را هم لازم دارید.
برای اقامت دائم یا شهروندی استونی باید از تابعیت ایران خارج شوم؟
برای اقامت دائم نه، چون چنین شرطی ندارد. اما برای شهروندی باید نشان بدهید که از تابعیت قبلی‌تان خارج شده‌اید یا خارج خواهید شد.
منابع
- اقامت دائم در سایت اداره پلیس و مرزبانی استونی
- اقامت موقت برای بنیان‌گذاران استارتاپ
- هزینه‌های دولتی اجازه اقامت
- شهروندی استونی برای بزرگسالان
- آزمون‌های شهروندی در سایت اداره پلیس و مرزبانی
- درخواست شهروندی و مدارک آن
- روند بررسی درخواست شهروندی
- هزینه دولتی شهروندی
- آزمون زبان استونیایی در سایت سازمان آموزش و جوانان
- آزمون قانون اساسی و قانون تابعیت در سایت سازمان آموزش و جوانان
- قانون اتباع خارجی استونی، متن رسمی جاری به زبان استونیایی
- ترجمه انگلیسی قانون اتباع خارجی، نسخه سپتامبر ۲۰۲۶
- قانون تابعیت استونی، ترجمه انگلیسی
- آیین‌نامه شماره ۷ وزیر کشور درباره درخواست اقامت و نرخ درآمد قانونی
- آیین‌نامه شماره ۲ وزیر کشور درباره سنجش استارتاپ‌ها
- قانون بودجه ۲۰۲۶ استونی
- قانون بیمه درمانی استونی، متن رسمی جاری به زبان استونیایی
- قانون بیمه درمانی استونی، ترجمه انگلیسی
بررسی‌شده در مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶).
این نوشته اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی نیست؛ آنچه شرح داده شد قواعد منتشرشدهٔ مرجع رسمی است، نه ارزیابی هیچ پروندهٔ مشخصی.
