ادارهٔ مهاجرت کانادا روز ۲ سپتامبر ۲۰۲۶ دستورالعمل اجرایی «متخصصان و تکنسین‌های CPTPP» را به‌روز کرد. این متن خبر رسمی یا اطلاعیهٔ مطبوعاتی نیست؛ همان دفترچهٔ راهنمایی است که افسران مهاجرت و افسران مرزی با آن دربارهٔ این پرونده‌ها تصمیم می‌گیرند و اداره آن را برای اطلاع عموم منتشر می‌کند.
ارزش این مسیر در چیزی است که از سر راه برمی‌دارد: خبری از ارزیابی تأثیر بر بازار کار نیست و کارفرمای کانادایی لازم نیست ثابت کند اول دنبال نیروی کانادایی گشته است. به جایش مجموعه‌ای از شرط‌های ریز و مشخص می‌آید، و بیشتر پرونده‌هایی که در این دسته رد می‌شوند، سر همین شرط‌ها می‌مانند؛ شرط‌هایی که کسی انتظارشان را ندارد.
اول یک نکتهٔ صریح دربارهٔ گذرنامهٔ ایران
ایران عضو این پیمان نیست. با گذرنامهٔ ایرانی، به‌عنوان شهروند ایران، هیچ راهی به این دسته وجود ندارد و هیچ کارفرمای کانادایی هم نمی‌تواند از این مسیر برای کسی استفاده کند که مشمول این پیمان نیست.
اما یک در باز هست و آن‌قدر که باید دیده نشده: اقامت دائم استرالیا کافی است. برای همهٔ کشورهای دیگر شرط، شهروندی است؛ برای استرالیا داشتن اقامت دائم به‌تنهایی بس است. کسی که جای دیگری به دنیا آمده، به استرالیا مهاجرت کرده و امروز اقامت دائم آن کشور را دارد، با همان وضعیت وارد این دسته می‌شود. با توجه به جمعیت ایرانیان استرالیا، اینجاست که این نوشته به کارتان می‌آید.
بیشتر بخوانید: همه چیز درباره پاسپورت کانادا
عضویت در پیمان به‌تنهایی کافی نیست
پیمان جامع و پیشرفتهٔ همکاری فرااقیانوس آرام یازده کشور عضو دارد، اما مقررات متخصصان و تکنسین‌ها فقط برای هفت کشور اجرا می‌شود. اداره صریح نوشته است که این مقررات شامل شهروندان و مقیمان دائم نیوزیلند، سنگاپور و ویتنام نمی‌شود.
چه کسانی می‌توانند از دستهٔ متخصصان و تکنسین‌های این پیمان استفاده کنند (ادارهٔ مهاجرت کانادا، به تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۲۶)
| وضعیت | کشورها |
|---|---|
| مشمول | استرالیا (هم شهروندان و هم مقیمان دائم)، برونئی، شیلی، ژاپن، مالزی، مکزیک، پرو |
| غیرمشمول | نیوزیلند، سنگاپور، ویتنام |
تکنسین‌ها دو برابر متخصص‌ها سابقهٔ کار می‌خواهند
این دسته به دو شاخه تقسیم می‌شود و تقسیم‌بندی‌اش آن چیزی نیست که آدم حدس می‌زند. متخصص‌ها ردهٔ مهارتی بالاتری دارند و سابقهٔ کاری کمتری از آن‌ها خواسته می‌شود؛ تکنسین‌ها ردهٔ پایین‌تری دارند و سابقهٔ بیشتری.
مقایسهٔ شرط‌های متخصص و تکنسین (ادارهٔ مهاجرت کانادا، به تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۲۶)
| شرط | متخصص | تکنسین |
|---|---|---|
| ردهٔ شغلی | TEER صفر یا یک | TEER دو یا سه |
| تحصیلات | مدرک دانشگاهی چهار ساله یا بیشتر، مگر آنکه قواعد کشوری چیز دیگری بگوید | مدرک دانشگاهی یا فنی دو ساله یا بیشتر، به‌عنوان حداقل شرط ورود به آن شغل |
| سابقهٔ کار با حقوق | دو سال در حوزهٔ همان قرارداد | چهار سال در حوزهٔ همان قرارداد |
| شغل از پیش هماهنگ‌شده در کانادا | الزامی است، در شغلی که برای همان کشور فهرست شده باشد | |
| دستمزد | هم‌تراز با افراد هم‌صلاحیت در همان صنعت و همان منطقه | |
رده‌های TEER به درخواست‌هایی مربوط است که از ۱۶ نوامبر ۲۰۲۲ به بعد دریافت شده‌اند. پرونده‌هایی که تا ۱۵ نوامبر همان سال رسیده بودند، با رده‌های قدیمی صفر و A و B سنجیده می‌شوند.
«دستمزد هم‌تراز» تعریف مشخصی دارد
این عبارت به سلیقهٔ کارفرما واگذار نشده. اداره دستمزد رایج را بالاترین عدد از میان این دو تعریف می‌کند: میانهٔ دستمزد منطقه‌ای همان شغل در صفحهٔ Compare wages در سامانهٔ Job Bank، یا دستمزدی در همان بازه‌ای که کارفرما همین حالا به کارکنان فعلی‌اش می‌دهد؛ کارکنانی با همان شغل، همان محل کار، همان مهارت و همان سال‌های تجربه. اگر میانهٔ منطقه‌ای ثبت نشده باشد، افسر سراغ دستمزد استانی و بعد کشوری می‌رود.
دو نکته اینجا آدم را غافلگیر می‌کند. هزینهٔ مسکن، هزینهٔ سفر و مزایای غیرنقدی از این‌دست، در سنجش دستمزد به حساب نمی‌آید. و لازم نیست حقوق را شرکت کانادایی بپردازد یا به دلار کانادا پرداخت شود — اما ارز هرچه باشد، رقم باید با معیار دستمزد کانادا بخواند. حقوق استرالیایی به دلار استرالیا، پیشنهاد کاری را از این معیار معاف نمی‌کند.
یک سال، و اول کارفرما باید حرکت کند
اجازهٔ کار اولیه حداکثر برای یک سال صادر می‌شود. تمدید ممکن است، به شرط آنکه متقاضی با مدرک نشان دهد ادامهٔ اقامتش لازم است.
پیش از آنکه درخواست ثبت شود، شرکت کانادایی باید پیشنهاد کار را در سامانهٔ کارفرمایان اداره ثبت کند و هزینهٔ انطباق کارفرما را بپردازد. اداره تصریح می‌کند که این پیشنهاد، رابطهٔ معمول کارمند و کارفرما را آن‌طور که در بازار کار می‌شناسیم نمی‌سازد؛ با این حال شرکتی که آن را ثبت کرده، همچنان مسئول شرط‌های برنامهٔ تحرک بین‌المللی است و ممکن است بازرسی شود. نام کارفرمایان متخلف در فهرستی عمومی منتشر می‌شود.
شغل از پیش هماهنگ‌شده سه شکل می‌تواند داشته باشد: رابطهٔ استخدامی با یک شرکت کانادایی، قرارداد میان خود فرد و یک شرکت کانادایی، یا قرارداد میان کارفرمای او در کشور عضو با یک شرکت کانادایی. می‌شود هم‌زمان بیش از یک قرارداد داشت، اما برای هر قرارداد اجازهٔ کار جداگانه لازم است.
خوداشتغالی ممنوع است، و ملاک «کنترل» است
در این دسته خوداشتغالی در کانادا پذیرفته نیست. چیزی که معمولاً غافلگیر می‌کند، گستردگی این ممنوعیت است: ملاک، عنوان شغلی یا شکل حقوقی شرکت نیست. اگر شرکت کانادایی که پیشنهاد کار داده عملاً زیر کنترل خود متقاضی باشد، پرونده باید رد شود؛ حتی اگر آن شرکت از نظر حقوقی نهادی کاملاً جدا باشد.
افسر این‌ها را می‌سنجد: آیا خود متقاضی کسب‌وکار را راه انداخته است؛ و آیا اداره، مالکیت و درآمد آن — به‌طور اصلی، انحصاری یا دست‌کم عملی — به خود او برمی‌گردد.
خوداشتغالی بیرون از کانادا مانعی ندارد. مشاوری که در ژاپن شرکت خودش را دارد می‌تواند از این مسیر استفاده کند، به شرط آنکه خدماتی که قرار است در کانادا ارائه دهد از پیش با یک کارفرمای کانادایی هماهنگ شده باشد.
هنگام تمدید، افسر دنبال نشانه‌های خوداشتغالی در کاناداست: ثبت شرکت به قصد خوداشتغالی، آغاز تماس‌های کاری از طریق تبلیغ یا نامهٔ مستقیم، پاسخ‌دادن به آگهی‌های شغلی و قراردادی، یا باز کردن دفتری که کارکردش تبلیغ است. در مقابل، پاسخ‌دادن به پرس‌وجوهایی که خودشان سراغ آدم آمده‌اند، و داشتن دفتری برای ارائهٔ خدماتِ از پیش هماهنگ‌شده، صریحاً خوداشتغالی به حساب نمی‌آید.
اجازهٔ کار باز همسر، سه کشور را جا می‌گذارد
این تفاوت تا وقتی به آن برنخورید به چشم نمی‌آید. همسر یا شریک عرفی می‌تواند اجازهٔ کار باز بگیرد — با کد معافیت T53 — اما فقط وقتی متقاضی اصلی شهروند استرالیا، شیلی، ژاپن یا مکزیک باشد، یا مقیم دائم استرالیا.
اجازهٔ کار باز همسر، بر پایهٔ وضعیت متقاضی اصلی (ادارهٔ مهاجرت کانادا، به تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۲۶)
| متقاضی اصلی | همسر اجازهٔ کار باز می‌گیرد؟ |
|---|---|
| شهروند استرالیا، شیلی، ژاپن یا مکزیک | بله |
| مقیم دائم استرالیا | بله |
| شهروند برونئی، مالزی یا پرو | خیر |
یعنی یک مهندس مالزیایی و یک مهندس مکزیکی می‌توانند با اجازهٔ کار یکسان در یک دفتر کانادایی مشغول باشند اما فقط همسرِ یکی‌شان می‌تواند در کانادا آزادانه کار کند. این قاعده برای متخصص و تکنسین یکسان اجرا می‌شود.
خود همسر لازم نیست شهروند هیچ‌کدام از این کشورها باشد؛ ملاک وضعیت متقاضی اصلی است، نه شریک او. مدت اعتبار اجازهٔ کار باز با اجازهٔ کار نفر اصلی هم‌اندازه است و می‌تواند در مرز ورودی صادر شود.
استثناهای خود استرالیا
هر کشور فهرست شغلی خودش را دارد. فهرست استرالیا از همه گسترده‌تر است و به شکل فهرست استثنا نوشته شده: همهٔ مشاغل ردهٔ TEER صفر و یک مجازند، به‌جز مشاغل حوزهٔ سلامت و آموزش و خدمات اجتماعی و مشاغل مرتبط با آن‌ها؛ قضات و سردفتران؛ مدیران خدمات پستی و پیک؛ مدیران شرکت‌های مخابراتی؛ مشاغل مرتبط با صنایع فرهنگی؛ و مدیران برنامه‌ها و خدمات تفریحی و ورزشی و تناسب اندام.
استرالیا یک امتیاز تحصیلی هم دارد که به کار می‌آید. قاعدهٔ کلی برای متخصص، مدرک چهار ساله یا بیشتر می‌خواهد. اما اداره به افسرانش می‌گوید برای متخصص استرالیایی، اگر مدرک معادل استرالیایی را داشته باشد، شرط تحصیلی کانادا را محقق‌شده بدانند — که معمولاً یعنی همان کارشناسی سه ساله، چون طول متعارف تحصیل در استرالیا همین است. در عوض، متخصص استرالیایی باید نامه‌ای از مشتری یا کارفرمای کانادایی بیاورد که تأیید کند مدارکش در کانادا قابل قبول است.
فهرست تکنسین‌های استرالیا برعکس، مجموعه‌ای بسته از مشاغل است: از جمله برق‌کار، لوله‌کش، تکنسین‌ها و تکنولوژیست‌های مهندسی عمران و مکانیک و برق و صنایع، تکنسین‌های ابزار دقیق و آویونیک هواپیما، تکنسین‌های نقشه‌کشی و نقشه‌برداری، بازرسان و برآوردکنندگان ساختمان، طراحان گرافیک و صنعتی و داخلی، کارگزاران خرید و فروش بین‌المللی، مشاغل ژئوماتیک و هواشناسی، و سرپرستان شماری از رشته‌های فرآوری و تولید.
اگر شغل‌تان تحت نظارت صنفی است
اگر شغل در استان یا قلمرو مقصد تحت نظارت باشد، پرونده به مدرک پروانه یا گواهی از نهاد صنفی مربوط — کانادایی یا خارجی — نیاز دارد. اداره یادآوری می‌کند که بعضی مشاغل به‌جای آن، آزمونی را پس از ورود به کانادا لازم دارند. افسر باید قانع شود که فرد پروانهٔ لازم برای انجام آن کار را دارد یا می‌تواند بگیرد.
زبان فقط وقتی سنجیده می‌شود که افسر تردیدی داشته باشد. در آن صورت می‌تواند مدرک بخواهد که فرد از پس همان شغل مشخص برمی‌آید و الزامات ایمنی و بهداشت محیط کارش را می‌فهمد. اگر خود پیشنهاد کار شرط زبانی گذاشته باشد، متقاضی باید افسر را قانع کند که آن شرط را دارد.
و اگر مشمول این پیمان نیستید
هیچ‌چیز از آنچه بالا آمد، برای دارندهٔ گذرنامهٔ کشوری خارج از این پیمان راهی باز نمی‌کند. تنها جایی که موضوع مرتبط می‌شود، وضعیت دوگانه است: هر کس شهروند استرالیا، شیلی، ژاپن، مالزی، مکزیک، پرو یا برونئی شده باشد — یا اقامت دائم استرالیا داشته باشد — با همان وضعیت سنجیده می‌شود.
برای بقیه، مسیرهای معاف از ارزیابی بازار کار در جای دیگری از برنامهٔ تحرک بین‌المللی است: انتقال درون‌شرکتی، مسیر تحرک فرانسه‌زبانان، یا اجازهٔ کار باز همسر. هر کدام شرط‌های خودش را دارد و این دستورالعمل هیچ‌کدام را گسترده‌تر نکرده است.
این نوشته اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی نیست؛ آنچه شرح داده شد دستورالعمل ادارهٔ مهاجرت به افسرانش است، نه ارزیابی هیچ پروندهٔ مشخصی. هادی ایمانی، مشاور رسمی مهاجرت کانادا با شماره پروانه R522575 در تورنتو کار می‌کند و این پروانه فقط مربوط به مهاجرت به کاناداست.
بیشتر بخوانید
- راهنمای کامل اخذ ورک پرمیت کانادا برای ایرانیان
- مجوز LMIA کانادا چیست؟
- امتیاز جاب آفر از CRS حذف شد؛ حالا چه باید کرد؟
منبع
- ادارهٔ مهاجرت، پناهندگی و شهروندی کانادا، متخصصان و تکنسین‌های CPTPP — دستورالعمل اجرایی برنامهٔ تحرک بین‌المللی، دولت کانادا. تاریخ آخرین ویرایش صفحه ۲ سپتامبر ۲۰۲۶. بازیابی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶.
- این دسته بر پایهٔ بند ۲۰۴(الف) مقررات مهاجرت و حمایت از پناهندگان بررسی می‌شود، با کد معافیت T52. اجازهٔ کار باز همسر کد T53 دارد.
- فهرست مشاغل هر کشور در پیوست ۱۲‑الف بخش D همین پیمان آمده است.
- این دستورالعمل‌ها راهنمای کار افسران ادارهٔ مهاجرت و افسران مرزی است، برای اطلاع عموم منتشر می‌شود و ممکن است بدون اطلاع قبلی تغییر کند.
