اگر فرانسه بلدید و به تحصیل در کانادا فکر می‌کنید، احتمالاً اسم «پایلوت دانشجویی جوامع اقلیت فرانسه‌زبان» به گوشتان خورده. اداره مهاجرت کانادا این برنامه را با نام انگلیسی Francophone Minority Communities Student Pilot معرفی کرده و مخففش را FMCSP گذاشته. ایده‌اش ساده است: با مجوز تحصیل به یکی از دانشگاه‌ها یا کالج‌های فرانسه‌زبانِ خارج از کبک می‌روید، درستان را تمام می‌کنید و کمی بعد از فارغ‌التحصیلی، از مسیر همین پایلوت برای اقامت دائم اقدام می‌کنید.
اما قبل از هر چیز یک خبر بد برای بیشتر خواننده‌های این متن دارم: با پاسپورت ایرانی نمی‌شود وارد این پایلوت شد. در ادامه می‌گویم چرا، چه کسی واقعاً می‌تواند از آن استفاده کند، و اگر شما نمی‌توانید، نزدیک‌ترین مسیرهای جایگزین کدام‌اند.
این پایلوت واقعاً برای چه کسی است؟
شرط اول این برنامه زبان نیست، تابعیت است. اداره مهاجرت فهرستی از کشورهای عضو سازمان بین‌المللی فرانسه‌زبان‌ها در آفریقا، خاورمیانه و قاره آمریکا منتشر کرده و فقط شهروندان همین کشورها می‌توانند درخواست بدهند. ایران در این فهرست نیست. افغانستان و تاجیکستان هم نیستند.
پس اگر فقط پاسپورت ایرانی دارید، هرچقدر هم فرانسه‌تان خوب باشد، این پایلوت به شما نمی‌رسد. چون شرط، شهروندی یکی از این کشورهاست، فقط کسی که تابعیت یکی از آن‌ها را هم دارد از این شرط می‌گذرد؛ مثلاً کسی که پاسپورت لبنان یا مصر هم دارد.
این هم فهرست کامل کشورهای واجد شرایط:
| بنین | بورکینافاسو | بوروندی |
| کیپ‌ورد | کامرون | جمهوری آفریقای مرکزی |
| چاد | کومور | ساحل عاج |
| جمهوری دموکراتیک کنگو | دومینیکا | جمهوری کنگو |
| جیبوتی | مصر | گینه استوایی |
| گابن | گینه | گینه‌بیسائو |
| هائیتی | لبنان | ماداگاسکار |
| مالی | موریتانی | موریس |
| مراکش | نیجر | رواندا |
| سنت لوسیا | سائوتومه و پرینسیپ | سنگال |
| سیشل | توگو | تونس |
اگر در این فهرست نیستید، ناامید نشوید. خودِ اداره مهاجرت می‌گوید کسی که شرایط پایلوت را ندارد هنوز می‌تواند برای مجوز تحصیل معمولی اقدام کند. برای فرانسه‌زبان‌های ایرانی سه مسیر نزدیک به همین هدف وجود دارد:
- مجوز تحصیل معمولی: همان مسیر همیشگی تحصیل در کانادا، بدون محدودیت تابعیت. جزئیاتش را در راهنمای ویزای تحصیلی کانادا نوشته‌ایم.
- دسته فرانسه‌زبان‌های اکسپرس اینتری: اکسپرس اینتری دسته‌ای مخصوص کسانی دارد که فرانسه بلدند. راهنمای اکسپرس اینتری و آخرین راندها را ببینید.
- ورک پرمیت مخصوص فرانسه‌زبان‌ها (Francophone Mobility): اگر از کارفرمایی خارج از کبک جاب آفر دارید، این ورک پرمیت می‌تواند راه ورودتان باشد. مطلب ورک پرمیت مخصوص فرانسه‌زبان‌ها را بخوانید.
پایلوت چطور کار می‌کند؟ از مجوز تحصیل تا اقامت دائم
این برنامه دو مرحله دارد که از هم جدا هستند و هر کدام شرایط خودشان را دارند. مرحله اول مجوز تحصیل است که همین حالا فعال است. مرحله دوم درخواست اقامت دائم است که طبق اعلام اداره مهاجرت زمستان ۲۰۲۷ باز می‌شود. نکته مهم این است که برای مرحله دوم لازم نیست وارد برنامه دیگری مثل اکسپرس اینتری شوید؛ درخواست را در قالب خود پایلوت می‌دهید.
| مرحله | شرایط اصلی | وضعیت | منبع و تاریخ صفحه |
|---|---|---|---|
| ۱. مجوز تحصیل | تابعیت یکی از کشورهای فهرست؛ نامه پذیرش از مؤسسه شرکت‌کننده که در آن نام پایلوت آمده باشد؛ پول کافی برای شهریه، زندگی و سفر خودتان و همراهانتان؛ زندگی در خارج از کانادا هنگام درخواست؛ معاینه پزشکی و گواهی عدم سوءپیشینه در صورت نیاز؛ فرانسه دست‌کم سطح ۵ در مقیاس NCLC در هر چهار مهارت | فعال | صفحه شرایط درخواست، ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ |
| ۲. اقامت دائم | زندگی در کانادا خارج از کبک و قصد ماندن؛ مجوز تحصیل صادرشده در قالب همین پایلوت؛ وضعیت موقت معتبر هنگام درخواست؛ مدرک یا دیپلم از مؤسسه شرکت‌کننده برای دوره‌ای دست‌کم ۲ ساله، تمام‌وقت و عمدتاً به فرانسه | بازگشایی: زمستان ۲۰۲۷ | صفحه مسیر اقامت دائم، ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶ |
همسر یا پارتنر و فرزندان وابسته می‌توانند در هر دو مرحله همراهتان باشند؛ پایین‌تر مفصل‌تر می‌گویم.
سطح فرانسه لازم: سطح ۵ در هر چهار مهارت
خبر خوب این است که سطح لازم افسانه‌ای نیست. اداره مهاجرت می‌گوید فرانسه‌تان باید در مقیاس NCLC دست‌کم سطح ۵ باشد، آن هم در هر چهار مهارت: شنیدن، حرف زدن، خواندن و نوشتن. NCLC همان مقیاس سطح‌بندی زبان فرانسه در کاناداست — معادل فرانسویِ همان CLB که برای انگلیسی می‌شناسید. یعنی نمی‌شود با خواندنِ قوی، ضعف در حرف زدن را جبران کرد؛ هر مهارت جداگانه باید به این سطح برسد.
یک نکته را حتماً پیش از خرج کردن پول بدانید: اداره مهاجرت در صفحه شرایط این پایلوت فقط همین سطح را نوشته و نگفته کدام مدرک زبان را قبول دارد. کانادا در برنامه‌های دیگرش معمولاً TEF Canada و TCF Canada را می‌پذیرد، اما این قاعده کلی کاناداست، نه چیزی که برای این پایلوت اعلام شده باشد. پس پیش از ثبت‌نام در هر آزمونی، از خود اداره مهاجرت و از مؤسسه‌ای که پذیرش می‌دهد بپرسید کدام مدرک را قبول می‌کنند.
اگر هنوز به این سطح نرسیده‌اید، قبل از اینکه سراغ نامه پذیرش بروید تکلیف زبان را روشن کنید و مدرک فرانسه را بگیرید. اثبات سطح فرانسه بخشی از خود درخواست مجوز تحصیل است، نه چیزی که بعداً اضافه کنید. اداره مهاجرت هم هشدار داده که بسته به کشوری که از آن درخواست می‌دهید ممکن است مدارک دیگری بخواهد، و هر مدرک اضافه‌ای که بعداً درخواست کند بررسی پرونده را کندتر می‌کند.
برنامه تحصیلی باید چه شرایطی داشته باشد؟
هر برنامه‌ای در هر دانشگاهی قبول نیست. برنامه باید در یکی از مؤسسه‌های شرکت‌کننده باشد و نامه پذیرش صراحتاً بگوید که در قالب این پایلوت درخواست می‌دهید. جدول زیر شرایط خود برنامه را خلاصه می‌کند.
| شرط | جزئیات |
|---|---|
| مقطع | پس از دبیرستان (پست‌سکندری) |
| نوع تحصیل | تمام‌وقت |
| طول دوره | دست‌کم ۲ سال |
| نتیجه دوره | مدرک دانشگاهی یا دیپلم |
| زبان تدریس | فرانسه زبان اصلی باشد؛ بیش از ۵۰٪ کلاس‌ها به فرانسه |
| مؤسسه | یکی از مؤسسه‌های شرکت‌کننده در پایلوت (جدول بعدی) |
همه مؤسسه‌های شرکت‌کننده خارج از کبک هستند و مسیر اقامت دائم این پایلوت هم مخصوص کسانی است که خارج از کبک زندگی می‌کنند. پس اگر برنامه‌تان تحصیل در مونترال است، این پایلوت به کارتان نمی‌آید. در عوض از تورنتو و اتاوا تا وینیپگ و ادمونتون گزینه هست. فهرست زیر از صفحه مؤسسه‌های شرکت‌کننده به تاریخ ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ برداشته شده است.
| مؤسسه | استان | شهر یا پردیس |
|---|---|---|
| Université de Saint-Boniface | مانیتوبا | وینیپگ |
| Collège de l’Île | جزیره پرنس ادوارد | ولینگتون، دبلوآ، شارلوت‌تاون |
| Université Saint Paul | انتاریو | اتاوا |
| University of Regina | ساسکاچوان | رجاینا |
| Collège Éducacentre | بریتیش کلمبیا | سری |
| Université Sainte-Anne | نوا اسکوشیا | چرچ پوینت |
| University of Ottawa | انتاریو | اتاوا |
| Université Laurentienne | انتاریو | سادبری |
| Université de l’Ontario français | انتاریو | تورنتو |
| York University | انتاریو | گلندون، تورنتو |
| Université de Hearst | انتاریو | هرست، کاپوسکیسینگ، تیمینز |
| University of Alberta | آلبرتا | ادمونتون |
| Collège Communautaire du Nouveau-Brunswick | نیوبرانزویک | شبه‌جزیره آکادی، باترست، کمبلتون، ادموندستون، دیپ |
| Collège La Cité | انتاریو | اتاوا |
| Collège Boréal | انتاریو | سادبری، تورنتو، ویندزور، اتاوا، نیپیسینگ، تیمینز، هرست، کاپوسکیسینگ |
| Université de Moncton | نیوبرانزویک | ادموندستون، مونکتون، شیپاگان |
| Collège Mathieu | ساسکاچوان | گراولبورگ |
بعد از فارغ‌التحصیلی چه می‌شود؟
این بخش همان چیزی است که پایلوت را از یک مجوز تحصیل معمولی متمایز می‌کند. وقتی برنامه را تمام کردید و درخواست اقامت دائم را دادید، می‌توانید برای ورک پرمیت آزاد اقدام کنید. با این ورک پرمیت می‌توانید تا زمان تصمیم‌گیری، در هر جای کانادا خارج از کبک کار کنید. دقت کنید که هر دو شرط باید همزمان برقرار باشد: هم دوره تمام شده باشد و هم درخواست اقامت دائم ثبت شده باشد.
اگر ورک پرمیت به کارتان نمی‌آید، دو راه دیگر هم برای ماندن قانونی هست: تمدید وضعیت دانشجویی یا درخواست ویزای ویزیتور.
خانواده. همسر یا پارتنر و فرزندان وابسته از همان مرحله مجوز تحصیل می‌توانند همراهتان بیایند؛ بسته به شرایط، برای ویزای ویزیتور، مجوز تحصیل یا ورک پرمیت آزاد واجد شرایط می‌شوند. آن‌ها باید از حساب کاربری امن اداره مهاجرت جداگانه درخواست بدهند (حتی اگر زمان درخواستشان با شما فرق کند) و مدرکی بدهند که نشان دهد شما در قالب این پایلوت درخواست داده‌اید؛ مثلاً نامه پذیرش یا مجوز تحصیل که نام پایلوت در آن آمده باشد. بعد از فارغ‌التحصیلی هم می‌توانند وضعیتشان را در قالب همین پایلوت تمدید کنند یا به عنوان شاغل، دانشجو یا ویزیتور به شما بپیوندند.
خدمات اسکان. شرکت‌کننده‌های پایلوت از همان دوران تحصیل به خدمات اسکان رایگان دسترسی دارند؛ این دسترسی در مدت بررسی درخواست اقامت دائم و بعد از گرفتن آن هم ادامه دارد. منظور از این خدمات کمک در پیدا کردن کار، ارزیابی یا آموزش زبان، کمک برای ثبت‌نام بچه‌ها در مدرسه و وصل شدن به جامعه محلی است. خود مؤسسه‌های آموزشی هم خدماتی ارائه می‌دهند.
زمان‌بندی و هزینه
هزینه‌ای که اداره مهاجرت در صفحه پایلوت اعلام کرده ۱۵۰ دلار کاناداست و برای زمان بررسی هنوز عددی منتشر نشده. مرحله مجوز تحصیل الان فعال است و بعضی مؤسسه‌ها از سال ۲۰۲۵ در قالب این پایلوت دانشجو پذیرفته‌اند.
مسیر اقامت دائم زمستان ۲۰۲۷ باز می‌شود. اداره مهاجرت هنوز فهرست کامل مدارک و روش دقیق درخواست را منتشر نکرده و گفته جزئیات را در ادامه سال ۲۰۲۶ اعلام می‌کند. تا اینجا فقط این مدارک را نام برده: نسخه‌ای از مدرک یا دیپلم همراه ریزنمرات (یا اگر هنوز صادر نشده، نامه مؤسسه که تأیید کند دوره را تمام کرده‌اید و مدرک در راه است)، مدرکی که نشان دهد خارج از کبک زندگی می‌کنید، و گواهی عدم سوءپیشینه.
۳ اشتباه رایج
- حساب کردن روی زبان به جای پاسپورت. خیلی‌ها فکر می‌کنند فرانسه‌ی خوب در را باز می‌کند. نه؛ شرط اول تابعیت است. اگر پاسپورتتان در فهرست نیست، وقتتان را برای این پایلوت تلف نکنید و سراغ مسیرهای جایگزین بروید.
- انتخاب برنامه‌ای که با قوانین پایلوت نمی‌خواند. دوره یک‌ساله، دوره پاره‌وقت، یا برنامه دوزبانه‌ای که کمتر از نصف کلاس‌هایش فرانسه است، هیچ‌کدام قبول نیست. نامه پذیرش هم باید صراحتاً بگوید که در قالب این پایلوت درخواست می‌دهید؛ نامه پذیرش معمولی از همان دانشگاه کافی نیست.
- درخواست از داخل کانادا. برای مرحله مجوز تحصیل باید هنگام درخواست خارج از کانادا زندگی کنید. اگر با ویزای ویزیتور در کانادا هستید و می‌خواهید همان‌جا درخواست بدهید، این پایلوت راهش نیست.
الان چه کار کنیم؟
اگر پاسپورت یکی از کشورهای فهرست را دارید، ترتیب کارها این است: اول فرانسه را دست‌کم به سطح ۵ در هر چهار مهارت برسانید. بعد از بین مؤسسه‌های شرکت‌کننده برنامه‌ای دست‌کم ۲ ساله و تمام‌وقت به زبان فرانسه انتخاب کنید و نامه پذیرشی بگیرید که نام پایلوت در آن آمده باشد. پول کافی برای خودتان و همراهانتان را آماده کنید و از خارج کانادا درخواست بدهید. بعد از رسیدن هم حواستان به اعلام فهرست مدارک مرحله اقامت دائم باشد.
اگر ایرانی هستید و تابعیت دومی ندارید، انرژی‌تان را روی چیزی بگذارید که واقعاً به شما جواب می‌دهد. فرانسه‌ای که یاد گرفته‌اید هدر نمی‌رود: در اکسپرس اینتری دسته مخصوص فرانسه‌زبان‌ها را دارید، با جاب آفر می‌توانید سراغ ورک پرمیت مخصوص فرانسه‌زبان‌ها بروید، و برای تحصیل هم مسیر مجوز تحصیل معمولی باز است. برای دیدن کل نقشه، صفحه مهاجرت به کانادا را ببینید. اگر نمی‌دانید کدام مسیر به شرایط شما نزدیک‌تر است، من، هادی ایمانی، مشاور رسمی مهاجرت کانادا، می‌توانم در یک جلسه مشاوره پرونده‌تان را مرور کنم.
سؤال‌های پرتکرار
با پاسپورت ایرانی می‌توانم در این پایلوت شرکت کنم؟
نه. شرط اول تابعیت یکی از کشورهای فهرست است و ایران در آن نیست. فقط اگر پاسپورت دوم از یکی از کشورهای فهرست دارید، این شرط را دارید. در غیر این صورت، مجوز تحصیل معمولی و دسته فرانسه‌زبان‌های اکسپرس اینتری گزینه‌های شما هستند.
چه سطحی از فرانسه لازم است؟
دست‌کم سطح ۵ در مقیاس NCLC، در هر چهار مهارت: شنیدن، حرف زدن، خواندن و نوشتن. این مدرک بخشی از خود درخواست مجوز تحصیل است.
تا جواب اقامت دائم می‌توانم کار کنم؟
بله. وقتی دوره را تمام کردید و درخواست اقامت دائم را ثبت کردید، می‌توانید ورک پرمیت آزاد بگیرید و تا زمان تصمیم‌گیری، خارج از کبک کار کنید.
خانواده‌ام هم می‌توانند بیایند؟
بله. همسر یا پارتنر و فرزندان وابسته ممکن است برای ویزای ویزیتور، مجوز تحصیل یا ورک پرمیت آزاد واجد شرایط باشند. باید از حساب امن اداره مهاجرت جداگانه درخواست بدهند و مدرکی ارائه کنند که نشان دهد شما در قالب این پایلوت درخواست داده‌اید.
برای اقامت دائم باید وارد اکسپرس اینتری شوم؟
نه. درخواست اقامت دائم را در قالب خود پایلوت می‌دهید و نیازی به برنامه دیگری نیست. این مسیر زمستان ۲۰۲۷ باز می‌شود و فهرست کامل مدارکش هنوز منتشر نشده.
بیشتر بخوانید
- ویزای تحصیلی کانادا: راهنمای مجوز تحصیل
- اکسپرس اینتری کانادا
- آخرین راندهای اکسپرس اینتری
- ورک پرمیت مخصوص فرانسه‌زبان‌ها
- مهاجرت به کانادا: همه مسیرها
منبع
- معرفی پایلوت دانشجویی جوامع اقلیت فرانسه‌زبان (اداره مهاجرت کانادا، صفحه به تاریخ ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶)
- شرایط درخواست مجوز تحصیل در قالب پایلوت (صفحه به تاریخ ۴ سپتامبر ۲۰۲۶)
- مسیر اقامت دائم برای دانشجویان فرانسه‌زبان (صفحه به تاریخ ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶)
این نوشته اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی نیست؛ آنچه شرح داده شد قواعد منتشرشدهٔ مرجع رسمی است، نه ارزیابی هیچ پروندهٔ مشخصی. هادی ایمانی، مشاور رسمی مهاجرت کانادا با شماره پروانه R522575 در تورنتو کار می‌کند و این پروانه فقط مربوط به مهاجرت به کاناداست.
