مهمترین تصمیم یک دانشجوی ایرانی در کانادا، انتخاب دانشگاه نیست؛ انتخاب رشته است. از اول نوامبر ۲۰۲۴ قانونی اجرا شده که اگر آن را ندانید، ممکن است دو سال درس بخوانید، پول بدهید و در پایان اجازه کار پس از تحصیل (PGWP) نگیرید — و بدون PGWP، مسیر اقامت دائم عملاً بسته میشود.
این نوشته دقیقاً توضیح میدهد چه کسی مشمول این قانون است، چه کسی معاف است، و پیش از ثبتنام باید کدام عدد را چک کنید.
PGWP چیست و چرا اینقدر مهم است؟
اجازه کار پس از فارغالتحصیلی (Post-Graduation Work Permit) به فارغالتحصیلان مؤسسات مورد تأیید کانادا اجازه میدهد پس از پایان تحصیل در کانادا کار کنند. اهمیتش در خودِ کار نیست؛ در چیزی است که کار میسازد: سابقه کار کانادایی، که کلید ورود به Canadian Experience Class و بیشتر مسیرهای اقامت دائم است.
به زبان ساده: بدون PGWP، تحصیل در کانادا معمولاً به اقامت ختم نمیشود.
قانون «رشته تحصیلی» از اول نوامبر ۲۰۲۴
اداره مهاجرت کانادا از اول نوامبر ۲۰۲۴ شرطی به نام الزام رشته تحصیلی (field of study requirement) اضافه کرد. بر اساس آن، برخی متقاضیان باید از رشتهای فارغالتحصیل شوند که در فهرست رشتههای واجد شرایط باشد.
این فهرست بر پایه کد ششرقمی CIP (Classification of Instructional Programs، نسخه CIP Canada ۲۰۲۱) تنظیم شده و به مشاغلی گره خورده که کانادا در آنها کمبود بلندمدت نیروی کار دارد.
بیشتر بخوانید: معرفی بهترین رشته ها برای مهاجرت به کانادا
چه کسانی از این شرط معافاند؟
طبق متن رسمی IRCC، اگر یکی از موارد زیر درباره شما صدق کند، اصلاً نیازی به بررسی فهرست رشتهها ندارید:
- درخواست PGWP خود را پیش از اول نوامبر ۲۰۲۴ ثبت کردهاید.
- از یک مدرسه خلبانی مورد تأیید PGWP فارغالتحصیل شدهاید.
- مدرک شما کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری است.
- درخواست پرمیت تحصیلی خود را پیش از اول نوامبر ۲۰۲۴ ثبت کردهاید.
سومین مورد را دوباره بخوانید، چون مهمترین نکته این نوشته است: دارندگان مدرک دانشگاهی (بچلر، مستر، دکتری) هیچ محدودیت رشتهای ندارند. این قانون در عمل دانشجویان کالج را هدف گرفته است.
پس چه کسی باید نگران باشد؟
اگر پرمیت تحصیلیتان را از اول نوامبر ۲۰۲۴ به بعد گرفتهاید و در مقطعی غیر از بچلر/مستر/دکتری درس میخوانید — یعنی دیپلم یا سرتیفیکیت کالج، پلیتکنیک یا برنامههای غیردانشگاهی — رشته شما باید کد CIP واجد شرایط داشته باشد.
شرط زبان، که جدا از رشته است
این دو شرط را با هم اشتباه نگیرید. شرط زبان بر اساس مقطع تحصیلی تعیین میشود:
- کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری: CLB/NCLC ۷ در هر چهار مهارت
- سایر برنامههای دانشگاهی: CLB/NCLC ۷
- کالج، پلیتکنیک و برنامههای غیردانشگاهی: CLB/NCLC ۵
اگر درخواست PGWP را پیش از اول نوامبر ۲۰۲۴ ثبت کرده باشید، شرط زبان بر شما اعمال نمیشود.
بیشتر بخوانید: معرفی مشاغل پردرآمد در کانادا ۲۰۲۶
فهرست رشتهها در سال ۲۰۲۶ ثابت است
خبر خوب برای برنامهریزی: IRCC رسماً اعلام کرده است «برای سال ۲۰۲۶، هیچ رشتهای به فهرست اضافه یا از آن حذف نمیکنیم.»
یعنی رشتهای که امروز واجد شرایط است، تا پایان سال واجد شرایط میماند. این ثبات، پنجرهای برای تصمیمگیری مطمئن است — اما دلیلی نیست که بررسی نکنید.
نکتهای که پروندهها را نجات میدهد: دو نقطه زمانی
کد CIP شما باید در فهرست باشد یا در زمان ثبت درخواست پرمیت تحصیلی، یا در زمان ثبت درخواست PGWP.
این یعنی اگر رشته شما هنگام گرفتن پرمیت تحصیلی واجد شرایط بوده و بعداً از فهرست حذف شده، همچنان میتوانید بر اساس تاریخ اول اقدام کنید. بسیاری این را نمیدانند و بیدلیل ناامید میشوند.
کد CIP رشته خود را چطور پیدا کنم؟
- وبسایت مؤسسه آموزشی (DLI) خود را ببینید؛ بیشتر آنها کد CIP و وضعیت PGWP هر برنامه را منتشر میکنند.
- مستقیماً از خود مؤسسه بپرسید و پاسخ را کتبی بگیرید.
- کاتالوگ طبقهبندی CIP اداره آمار کانادا را جستوجو کنید و کد ششرقمی دقیق را پیدا کنید.
هشدار: عنوان برنامهها گمراهکننده است. دو رشته با نام تقریباً یکسان میتوانند کد CIP متفاوت داشته باشند. توضیحات و مثالهای هر کد را بخوانید، نه فقط عنوان را.
شرایط عمومی که همه باید داشته باشند
- برنامه تحصیلی حداقل ۸ ماه (یا ۹۰۰ ساعت برای برنامههای کبک) باشد.
- در هر ترم وضعیت تماموقت داشته باشید. فقط در ترم آخر میتوانید پارهوقت باشید.
- ظرف ۱۸۰ روز از تأیید اتمام تحصیل، درخواست PGWP بدهید.
- پرمیت تحصیلی شما در مقطعی از آن ۱۸۰ روز معتبر بوده باشد.
چه کسانی اصلاً واجد شرایط PGWP نیستند
این فهرست را پیش از ثبتنام در هر برنامهای بخوانید:
- کسانی که قبلاً یکبار PGWP گرفتهاند (این مجوز یکبار در عمر است)
- دورههای زبان انگلیسی یا فرانسه بهعنوان زبان دوم
- دورههای عمومی یا خودسازی
- برنامههای بدون واحد درسی (بهجز مدارس خلبانی)
- دریافتکنندگان بورس GAC که ملزم به بازگشت به کشورشان هستند
- کسانی که بیش از ۵۰٪ برنامه را بهصورت آنلاین گذراندهاند
- تحصیل در مؤسسهای غیرکانادایی که در خاک کانادا فعالیت میکند
- تحصیل در DLIای که واجد شرایط PGWP نیست — از جمله برنامههای «مشارکت عمومی-خصوصی» (P3) که تحت قرارداد لایسنس برنامه درسی اجرا میشوند
مورد آخر یکی از تلخترین دامهاست. برخی کالجهای خصوصی برنامه یک کالج عمومی را با مجوز اجرا میکنند؛ مدرک معتبر است، اما فارغالتحصیل PGWP نمیگیرد.
بیشتر بخوانید: مجوز LMIA کانادا چیست؟
سوالات متداول
آیا دارندگان مدرک کارشناسی هم باید رشتهشان در فهرست باشد؟
خیر. طبق متن رسمی IRCC، فارغالتحصیلان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری از الزام رشته تحصیلی معافاند. این شرط عمدتاً دانشجویان کالج و برنامههای غیردانشگاهی را در بر میگیرد.
اگر رشتهام بعد از شروع تحصیل از فهرست حذف شود چه؟
کد CIP شما باید یا در زمان ثبت درخواست پرمیت تحصیلی در فهرست بوده باشد، یا در زمان ثبت درخواست PGWP. اگر در تاریخ نخست واجد شرایط بودهاید، همچنان میتوانید اقدام کنید.
فهرست رشتهها در سال ۲۰۲۶ تغییر میکند؟
خیر. IRCC اعلام کرده برای سال ۲۰۲۶ هیچ رشتهای اضافه یا حذف نمیشود.
حداقل نمره زبان برای PGWP چقدر است؟
برای مدارک کارشناسی و بالاتر و سایر برنامههای دانشگاهی، CLB یا NCLC سطح ۷ در هر چهار مهارت. برای کالج، پلیتکنیک و برنامههای غیردانشگاهی، سطح ۵.
چند وقت پس از فارغالتحصیلی فرصت دارم؟
۱۸۰ روز از تاریخ تأیید اتمام برنامه تحصیلی. پرمیت تحصیلی شما هم باید در مقطعی از این بازه معتبر بوده باشد.
آیا میتوانم دو بار PGWP بگیرم؟
خیر. اگر یکبار PGWP دریافت کرده باشید، دیگر واجد شرایط نیستید.
پیش از ثبتنام، این سه کار را بکنید
- کد ششرقمی CIP برنامه را از مؤسسه بگیرید و کتبی نگه دارید.
- از مؤسسه بپرسید آیا برنامه تحت قرارداد لایسنس (P3) اجرا میشود یا نه.
- اگر مقطع شما زیر کارشناسی است، پیش از پرداخت شهریه، وضعیت رشته را در فهرست رسمی بررسی کنید.
پنج دقیقه بررسی پیش از ثبتنام، جایگزینی ندارد. اگر مطمئن نیستید برنامهای که انتخاب کردهاید شما را به PGWP میرساند یا نه، پیش از پرداخت شهریه آن را با یک مشاور رسمی مهاجرت کانادا (RCIC) بررسی کنید.
منابع
- «اجازه کار پس از فارغالتحصیلی: چه کسانی میتوانند درخواست دهند» — وبسایت رسمی دولت کانادا
- «الزام رشته تحصیلی» و فهرست کدهای CIP واجد شرایط — وبسایت رسمی دولت کانادا
- طبقهبندی CIP Canada ۲۰۲۱ — اداره آمار کانادا
مطلب مرتبط: در کنار قانون رشته، این تغییر هم برای دانشجویان مهم است: حذف کوآپ ورک پرمیت
بیشتر بخوانید
- ۶۰۳٬۷۳۰ اجازه کار پس از تحصیل: کدام رشتهها برنده و بازنده شدند
- نرخ رد PGWP در ۲۰۲۵: عددی که باید درست خواند
